Mostrando entradas con la etiqueta guerrilla antifranquista. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta guerrilla antifranquista. Mostrar todas las entradas

miércoles, 10 de julio de 2024

Homenaxe ao guerrilleiro monfortino Ramón Yáñez Pereira "O Médico" en Caseta de Ansemil (Celanova-Ourense), 14 xullo 2024

Cartaz do artista celanovés Baldomero Moreiras (2024)




O Comité de Memoria Histórica da Comarca de Celanova e o Comité pola Memória Histórica do Val do Límia homenaxearán ao guerrilleiro monfortino Ramón Yáñez Pereira "O MÉDICO" sinalando o lugar onde foi asasinado en xulllo de 1943 polas forzas franquistas de represión: a Caseta de Ansemil, no termo municipal de Celanova; e cunha conferencia do historiador Carlos Morais no Salón de Arcos da Casa do Concello de Celanova o domingo 14 de xullo ás 11,45 horas.

 O Comité pola Memória Histórica do Val do Límia e o Comité de Memoria Histórica da Comarca de Celanova sinalarán como lugar de memoria o sitio onde foi morto Yáñez, cuxo nome figurará tamén no memorial ás vítimas da represión soterradas no cemiterio de Celanova.

Os comités convidan a socias e veciñanza a participar da conferencia, na que Morais relatará a vida de Yáñez Pereira, emigrante en Barcelona antes da guerra, cadro comunista na clandestinidade e, finalmente, incorporado á guerrilla na zona do Laboreiro a principios dos anos corenta, que foi delatado en Celanova por un vello coñecido a quen lle veu pedir axuda para fuxir cara ao exilio, mais foi denunciado, emboscado e asasinado o 13 de xullo de 1943.

LOCALIZACIÓN DE FAMILIARES

Segundo a documentación que recuperou Morais, Yáñez Pereira foi soterrado no cemiterio de San Breixo en Celanova, e polo tanto o seu nome figura no memorial ás 88 vítimas da barbarie fascista que alí recibiron sepultura e que se instalará proximamente ao abeiro do Plan Estatal de Exhumacións coordinado pola Grupo Histagra da Universidade de Santiago de Compostela, con financiamento público, unha vez que se obteñan os permisos da Xunta de Galiza e do Bispado de Ourense, en trámite.

Desde as asociacións memorialistas lévase desenvolvido este ano unha campaña de busca de familiares de Ramón Yáñez Pereira a través das redes sociais e publicacións en prensa, e solicitase a colaboración da veciñanza con calquera dato sobre a familia que se pode achegar a través do mail memoria.celanova@gmail.com

CARTEIS

Durante o acto no Salón de Arcos, estarán a disposición do público un lote de 30 carteis sobre o suceso da Caseta de Ansemil realizados polo artista celanovés Baldomero Moreiras, que adicará os exemplares, cunha axuda de 3 euros por exemplar para financiamento do Comité de Memoria Histórica da Comarca de Celanova.

LINKS:

Face https://acortar.link/OT3n13

WEB https://acortar.link/yh5pKT

TW (X) https://twitter.com/adiante_gal/status/1808787191797010782



viernes, 31 de marzo de 2023

"Un gorro ruso" y el médico Manuel Pérez Prieto (Médicos, practicantes y farmacéuticos en la Prisión Central de Celanova -Ourense en la Guerra Civil y posguerra)



Seguimos trayendo al blog, pequeñas stories y retazos de las vidas de médicos y sanitarios que estuvieron presos en la Prisión del Monasterio de Celanova en los años de la Guerra Civil y posguerra. 

En esta ocasión nos centraremos en el médico Manuel Pérez Prieto (La Habana (Cuba), 1908- Castropol (Asturias), 1982), quien fue enviado a cumplir condena en Celanova en 1939, tras pasar ya previamente por cárceles en Gijón, Burgos, Palencia....Sale "en libertad atenuada" en 1940 tras una amnistía... Según el libro de movimiento de presos de la Prisión de Celanova, al entrar en Celanova tenía 30 años, era médico de profesión, estaba soltero, era natural de La Habana y avecindado en Ribadeo (Lugo). Condenado por delito de "Rebelión, por su apoyo a la causa republicana en Ribadeo y por participar como oficial en la Sanidad Militar del ejército republicano.

En últimos meses unos meses habíamos conseguido localizar estos datos y documentos de su paso por la cárcel de Celanova (en el Arquivo Histórico Provincial de Ourense, y que es accesible online al público en general).

 

Documentación de Libro de Presos. Prisión de Celanova. AHPOu. Figura el nombre de Manuel Pérez Prieto en la relación de reclusos.,

Documentación de Libro de Presos. Prisión de Celanova. AHPOu. Complementa la anterior en donde figura el nombre de Manuel Pérez Prieto en la relación de reclusos.,

Claustros y patio del Monasterio de Celanova-Ourense (2020).


Además de la privación de libertad, sufrió embargo de bienes e incautación de material sanitario al inicio de la Guerra Civil y que fue destinado al Hospital (de guerra o militar) de Ribadeo. Fue devuelto en 1943 tras haber satisfecho multas por el expediente de Responsabilidades Políticas. 

Conocíamos ya estos datos y algunos otros, datos a veces confusos, acerca de la biografía de Manuel Pérez Prieto y de su paso por la cárcel ourensana debido a su compromiso republicano, ... pero la reciente publicación del libro "Un gorro ruso" (2023, Xerais) despeja completamente su biografía y ha aporta ya innumerables datos y documentación tanto del médico como de su hermano Claudio Pérez Prieto.

Por fin logramos ponerle cara a este galeno represaliado y del que comenzamos a saber datos (pocos) sobre él hace más de veinte años mientras preparaba el libro sobre la represión franquista al colectivo médico de Ourense y de Galicia (ver libro) ... La verdad es que era un médico con biografía borrosa para mí....

El libro está escrito por uno de los hijos y una nieta de Manuel Pérez Prieto. Los autores son Claudio Pérez Díaz (hijo de Manuel Pérez Prieto) y Claudia Pérez Moratilla (hija de Claudio Pérez y nieta de Manuel Pérez Prieto). Les prologa el libro el escritor Suso de Toro, a su vez autor del magnífico libro " Un señor elegante" (acerca del médico Ramón Baltar y su historia personal, familiar y de su generación...), que parece fue el detonante de la escritura y publicación de "Un gorro ruso". 

A continuación, el texto con el que la editorial XERAIS presenta el libro en su web:

  • "O 23 de xullo de 1936, cando as tropas rebeldes entraron en Ribadeo, os irmáns Manuel e Claudio Pérez Prieto viron como se esvaían os seus soños de xuventude: a defensa da República e do Estatuto de Galicia remataron bruscamente para eles e as súas vidas esnaquizáronse. Manuel, que era médico, cruzou o río ata As Figueiras (Asturias), onde sufriu un calvario de guerra, cárcere, torturas, condenas, represión e un exilio interior compartido durante anos pola súa familia. Claudio fuxiu ao monte, lonxe de Ribadeo, en Frieira, onde permaneceu agochado un tempo; conseguiu chegar a Nova York e alí residiu durante quince anos antes de regresar á súa casa. Cun emotivo ton memorialista, Claudio Pérez Díaz e a súa filla Claudia Pérez Moratilla narran en «Un gorro ruso» os acontecementos vividos por estes dous irmáns familiares seus, activos participantes da política galeguista de Ribadeo. Esta é a historia dunha familia, coas súas lembranzas e sentimentos únicos, pero a un tempo compartidos e similares a outros relatos dos que sufriron as consecuencias de defender a República e perder a guerra" ( dhttps://www.xerais.gal/libro.php?id=7545512)


Supimos de la reciente publicación del libro gracias a Xosé Ramón Ermida Meilán, quien ya hace años había investigado y profundizado en la historia de Claudio Pérez Prieto, el farmacéutico galeguista de Ribadeo y hermano de Manuel...

Ahora tras la lectura de este libro "Un gorro ruso" ya poco más podemos aportar sobre este médico ya que es la propia familia es la que nos presenta la historia de los hermanos Pérez Prieto, Manuel y Claudio....que fueron perseguidos y represaliados por su compromiso republicano

Aporta el libro un retrato de Manuel Pérez Prieto, y una caricatura (de autor no identificado en el libro) mostrando al galeno en la prisión de Celanova.

Fotografía tomada de "Un gorro ruso" (2023, ed Xerais), pag.61. 


Otro nuevo dato que nos aporta "Un gorro ruso", es que Manuel Pérez Prieto fue otro de los médicos y sanitarios que prestaron ayuda médica y humanitaria a la guerrilla antifranquista galaico-asturiana. Desconocíamos su colaboración con la guerrilla de la zona de A Mariña lucense, Castropol, Vegadeo...desde su consultorio en Castropol. Es éste un tema que también hemos estudiado, y que siempre parece agotado, pero siguen apareciendo nuevos datos y pistas como vemos. ((Ver más en "Médicos e guerrilla: Os sanitarios nas redes de apoio á resistencia antifranquista" (en "Nós Diario", 14 decembro 2021))" https://diariodeunmedicodeguardia.blogspot.com/2021/12/medicos-e-guerrilla-os-sanitarios-nas.html ))

Hai una pequeña errata en el libro, ya que el nombre del médico José MEIXENGO PEREIRA, figura como "Meixendo" en libro. Este médico ourensano, ligado al Frente Popular (PSOE) de Arnoia, primero estuvo preso en Celanova y luego en Oseira. Ver:     Sanitarios represaliados en los años de Guerra Civil y posguerra: Viejos y nuevos datos de la prisión del monasterio de Oseira (Ourense)  https://diariodeunmedicodeguardia.blogspot.com/2020/10/sanitarios-represaliados-en-los-anos-de.html

Recomendar desde aquí la lectura de "Un gorro ruso" y felicitar a los autores, a los editores y al prologuista.


+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Otras entradas del Blog sobre Médicos y sanitarios presos en Celanova:

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Datos de los autores de "Un gorro ruso" (2023, ed. Xerais) (tomado de la web de Xerais https://www.xerais.gal/libro.php?id=7545512 
  • J. Claudio Pérez Díaz: naceu en Castropol (Asturias) e, aínda que viviu en Santiago de Compostela, Dallas (EEUU) e Madrid, séguese sentindo castropolense de corazón. Entre 1966 e 1971 estudou o bacharelato no colexio Minerva e a carreira de Medicina na Universidade de Santiago de Compostela. Unha vez licenciado, trasladouse a Madrid para realizar no CSIC a súa tese doutoral en Medicina. De 1977 a 1980 traballou no programa de Bioloxía Molecular da Universidade de Texas en Dallas UTD cunha bolsa do National Institute of Health (NIH). Desde o seu regreso a España e durante máis de trinta anos traballou no servizo de microbioloxía do Hospital Ramón y Cajal de Madrid, dedicado á investigación en xenética molecular microbiana. Participou en congresos nacionais e internacionais e publicou máis de sesenta artigos científicos en revistas internacionais de primeiro nivel. Desde a súa xubilación dedicouse ás súas dos paixóns: a pintura e a literatura. Esta homenaxe aos irmáns Manuel e Claudio Pérez Prieto é o seu primeiro libro publicado.
  • Claudia Pérez Moratilla: Naceu en 1979 en Dallas (EEUU), pero regresou coa súa familia a España cando aínda era moi pequena. Creceu e educouse en Madrid, pero séntese moi ligada a Galicia e Asturias. Licenciouse en Belas Artes e en Maxisterio, pois a arte e a docencia son ás súas grandes vocacións. Reside en Madrid, onde é profesora, artista e directora dunha escola de arte. Sempre escoitou con interese e atención as historias familiares que nunca deixaron de acompañala. Redactar esta historia é un tributo ao seu avó, a quen coñeceu pouco, pero sénteo como parte da súa historia e de quen é agora.

domingo, 29 de enero de 2023

Nuevos y viejos datos/imágenes sobre los hermanos Martínez Biel (historias de Xinzo, de dentistas y de la represión en la posguerra)

 Nuevos y viejos datos/imágenes sobre los hermanos Martínez Biel (historias de Xinzo, de dentistas y de la represión en la posguerra)

por David Simón-Lorda

"Pepita e Roberto nun grupo de personas nunha foto, Pepita está de pé colléndo mans (Diante do home con gafas de Sol), Roberto é o que está abaixo a dereita da foto cunha rodilla no chan e agarrando o brazo da moza axeonllada ( Archivo de Miro Martinez Cerredelo foto facilitada en xaneiro de 2023)". Ver: "Los Martínez Biel, dentistas en Xinzo de Limia (Stories y biografías borrosas...y algunos textos de Carlos Casares)"


Nuevas noticias de los hermanos Martínez Biel y que hemos añadido a la entrada del blog "Diario de un médico de guardia" de julio de 2022 sobre esta familia de dentistas vinculados a Xinzo y a stories de la posguerra galega:

"Los Martínez Biel, dentistas en Xinzo de Limia (Stories y biografías borrosas...y algunos textos de Carlos Casares)"

Ahora ya disponemos de una foto de Josefina "Pepita" Martínez Biel gracias al historiador local Miro Martínez Cerredelo. Recordemos que en 1950 fue detenida y sometida a Consejo de Guerra por "auxilio al bandolerismo"... El motivo real era haber prestado servicios odontológicos a guerrilleros antifranquistas y enlaces en la zona de Pobra do Brollón-Quiroga-Monforte.
Agradecemos a Miro Martínez Cerredelo el habernos facilitado la fotografía y la autorización para utilizarla en el blog.

lunes, 7 de noviembre de 2022

"Ciudad de la Selva. Fuxidos e guerrilleiros nos montes de Casaio"

 



El filme documental "Ciudad de la Selva. Fuxidos e guerrilleiros nos montes de Casaio" (2022) se estrena en la ciudad de Ourense este viernes 11 de noviembre en la Casa da Cultura (Rúa do Concello, nº11, Ourense) a las 20:30. Colaboran el Cine Clube Padre Feijóo y Amigos da República Ourense.
Este filme, dirigido por Miguel Riaño, se ha hecho con el galardón al mejor documental en el València Indie Film Festival ( 2022).

"Ciudad de la Selva" nos traslada a la zona de las montañas de Casaio-Carballeda de Valdeorras (Ourense), en donde la Guerra Civil se alargó hasta el año 1946. Este es el relato de un pueblo cuyas heridas apenas empezamos a descubrir…y que parte de todos los trabajos arqueológicos (y también de investigación-acción-inv. cualitativa con fuentes orales de la zona) desarrollado por el grupo SPUTNIK LABREGO entre 2017-2020 aproximadamente. 


Entrevista con Miguel Riaño, director do filme: Miguel Riaño: “‘Ciudad de la Selva’ é a historia de xente moi valente que deixaron soa na súa loita”. Miguel Riaño dirixe Ciudad de la selva, un documental en proceso de produción que fala dun lugar oculto nas montañas, onde vivía e loitaba a guerrilla durante a guerra civil. 



Chozo guerrilleiro en el Teixedal de Casaio. Excavado e investigado por el grupo SPUTNIK LABREGO (tomado de Tejerizo et al, 2019: MEMORIA TÉCNICA Escavación de chozos da guerrilla antifranquista nos sitios de As Morteiras e Teixadal na "Ciudad de la Selva" (Casaio, Carballeda de Valdeorras, Ourense))

Tomado do blog de SPUTNIK LABREGO ( 2020):
  • " Ata o momento puidemos documentar un total de dezaoito campamentos vinculados á guerrilla, dos cales polo menos seis entrarían dentro do que denominamos a Ciudad de la Selva, isto é, os campamentos construídos e ocupados efectivamente pola Federación de Guerrillas de León-Galiza. Practicamente todos eles atópanse nos vales de Morteira e da Bruña, excepto algúns sitios de uso puntual, como o coñecido chozo do Teixadal.
  • As análises espaciais que fixemos mostran claramente que a elección destes campamentos non foi casual, se non moi pensada e artellada dentro dunha estratexia de loita a medio e longo prazo. Todos eles constrúense en espazos illados de accesibilidade moi reducida pero de gran control visual e estratéxico. A proximidade aos leitos dos ríos non só aseguraba a auga, senón que permitían a fuxida dun xeito máis doada. Isto tamén estaba pensado; todas as portas dos chozos dos campamentos diríxense cara ao río. https://sputniklabrego.com/2020/07/09/a-utilizacion-da-paisaxe-por-parte-da-guerrilla/#more-1098


Zona de las montañas de Casaio-Carballeda de Valdeorras (Ourense) en invierno (tomado de Metropolis.coop)

Val das Morteiras, en Casaio (tomado da web https://sputniklabrego.com/)





zona de las montañas de Casaio-Carballeda de Valdeorras (Ourense) (tomado de Metropolis.coop)


Trailer: "Ciudad de la Selva. Fuxidos e guerrilleiros nos montes de Casaio",  Miguel Riaño (España, 2022)


LINKS:

lunes, 18 de julio de 2022

Memoria y stories del Dr. Celestino Poza Cobas (en el "Homenaxe nacional en San Simón ás vítimas do franquismo" , Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022)

El dr. Celestino Poza Cobas (con barba) al lado de otros presos en la isla de San Simón ( tomado de Pereira, 2004).



Llegando a isla de San Simón , en el "Homenaxe nacional en San Simón ás vitimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022. ( foto de Diario de Médico de Guardia)


En la isla de San Simón, en el "Homenaxe nacional en San Simón ás vitimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022. ( foto de Diario de Médico de Guardia)


Alguno de los integrantes de la redacción de "Diario de un médico de guardia", tuvimos la oportunidad de participar en el emotivo acto organizado el 17 de julio de 2022 desde la "Iniciativa Galega pola Memoria", para homenajear a los represaliad@s por la Dictadura franquista en la cárcel-isla de San Simón (en el fondo de la ría de Vigo (Pontevedra). Mas de 500 personas de 30 entidades de toda Galicia se juntaron en el "Homenaxe nacional en San Simón ás vitimas do franquismo", que este año se centró en el recuerdo y  homenaje a los guerriller@s que plantaron cara desde Galicia al régimen franquista. 

Durante toda la jornada se reivindicó el que San Simón sea considerado como un "espazo de memoria", en el que impere el respeto por lo acontecido en este centro de detención y prisión franquista entre os anos 1936 e 1943.

Disfrutamos e aprendimos mucho de la fantástica visita guiada a la isla de la mano del profesor y parlamentario autonómico galego Luis Bará. Bará, que tuvo un magnífico blog ("Non des a esquecemento" http://nondesaesquecemento.blogspot.com/ ) dedicado a la memoria de la Galicia represaliada y resistente, nos llevó por todos los rincones de la isla de San Simón, desgranando muchas stories de memoria y de reconocimiento/reparación a los cientos y cientos personas que allí sufrieron cárcel, tortura y muerte... 

Visita guiada por Luis Bará a la isla de San Simón en  "Homenaxe nacional en San Simón ás vitimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022.  ( foto de Diario de Médico de Guardia)


El médico de la larga barba: el Dr. Celestino Poza Cobas

Entre otras stories de las personas allí encarceladas y represaliadas, Luis Bará tuvo un recuerdo especial por el médico pontevedrés Celestino Poza Cobas (Pontevedra, 1868-1956), y mostró  a los asistentes al acto una foto-retrato del Dr. Poza.

Este galeno fue diputado por la Unión Republicana en las elecciones de 1936 y encarcelado en agosto de 1936. Sometido a consejo de guerra, fue condenado a prisión, y acaba encarcelado con uno de sus hijos (el también médico Celestino Poza Pastrana) en la Isla de San Simón. Allí recibió la noticia del fusilamiento de su otro hijo, Luis. Fue puesto en libertad en 1941. Su clínica y su casa fueron saqueadas y sus bienes incautados. Ya algunos datos -sobre este médico y otros médicos represaliados en Galicia en la G.Civil y posguerra- dimos en nuestro libro hace unos años (ver libro).

Celestino Poza Cobas (Pontevedra, 1868-1956) 

Luis Bará rercordando al dr. Poza y mostrando su foto en la visita guiada a la isla de San Simón, en  "Homenaxe nacional en San Simón ás vítimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022.  ( foto de Diario de Médico de Guardia)

Bará ya le dedicó en su blog una magnífica entrada al Dr. Poza... , y de esa entrada tomamos algunos párrafos:  (O HOME DA BARBA LONGA. http://nondesaesquecemento.blogspot.com/2016/04/o-home-da-barba-longa.html):

"...o ancián médico republicano, laico e masón, foi detido, encarcerado, torturado, trasladado a distintos cárceres da provincia. Tamén os seus fillos Luís e Tino foron detidos. E os automóbiles e o hospital saqueados e incautados.

O home da barba longa, o amigo dos pardais, foi trasladado á illa de San Simón. Compartiu os días do presidio co seu fillo Tino, médico coma el. Alí recibiron a noticia da condena a morte de Luís, fusilado na Caeira o 12 de novembro do 36. No mesmo mencer tenebroso no que foi fusilado José Adrio Barreiro, casado coa súa filla Aurora. Aquela noite, aquela madrugada infinda de dor e de insomnio, na illa de San Simón, o vello da barba longa e o seu fillo Tino e os amigos máis próximos compartiron as horas sen esperanza no pequeno cuarto do pabillón que ocupaban desde que se negaran a aceptar un lugar de privilexio nas oficinas do cárcere.

Mais houbo privilexios que si aceptaron. O de curar as feridas do corpo e da alma. O de coidar os enfermos. O de animar e consolar aos tristes e derrotados. O privilexio da dignidade, que nunca os abandonou, nin nos peores días daquel tempo infame, cando ían matando, un a un, os compañeiros de loita: Bóveda, Victor Casas, Caamaño, Abraham Zbarski, Telmo Bernárdez...

A dignidade que fixo estremecer a terra baixo os pés o día en que o vello da barba longa e o seu fillo Tino e Evaristo Mosquera e os evanxélicos de Marín se negaron a comungar, na cerimonia relixiosa do día do patrón da illa, o 28 de outubro de 1938. Diante das autoridades militares e relixiosas, naquel día de desfiles e discursos e banda de música, aqueles homes escribiron unha fermosa lección de dignidade e de coraxe. Porque estaban presos si, mais non estaban derrotados.

O home da barba longa, o amigo dos pardais, seguiu escribindo a súa historia de xenerosidade cando chegaron os vellos á illa, inzados de piollos e pulgas, esfameados, desorientados, enfermos e tristes. Foi daquela cando ordenou poñer ao lume grandes potas que empregaban nas cociñas e ferver nelas as roupas daqueles anciáns. E era unha imaxe de espanto a da masa branca de piollos que saian flotando á superficie...

Despois do cárcere, despois da morte que abateu a familia, despois da dor e do expolio, seguiu en pé, loitando sempre na mesma causa. E cando morreu, o 8 de agosto de 1956, aos 88 anos, o seu corpo foi soterrado no cemiterio civil de Pontevedra. E alí segue, faro de luz da Galiza resistente, da república laica e solidaria. Para sempre, Celestino Poza Cobas, o nome da dignidade humana" ( texto de  O HOME DA BARBA LONGA. http://nondesaesquecemento.blogspot.com/2016/04/o-home-da-barba-longa.html  [consultado 18 de julio de 2022])

.

 Parabéns à Iniciativa Galega pola Memoria.

https://www.facebook.com/igmemoria/

"Homenaxe nacional en San Simón ás vítimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022. ( foto de Diario de Médico de Guardia)

"Homenaxe nacional en San Simón ás vítimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022. ( foto de Diario de Médico de Guardia)



LINKS:
-PARDO, M. (2021).  'Dores', o documental que deita luz sobre a escuridade dos campos de concentración franquista en Galicia.  https://praza.gal/cultura/dores-o-documental-que-deita-luz-sobre-a-escuridade-dos-campos-de-concentracion-franquista-en-galicia?fbclid=IwAR2y7miwDn1tAbcEPtc3pqLxRorpldBDYDGGHv1D4NOiEYsQP0d3o1Oo88k




- BARÁ, L. (2017). "Non des a esquecemento"·. IEM - Institudo De Estudos Miñoráns. 
-"Aillados (A memoria dos presos de 1936 na Illa de San Simón)"
A.Caeiro, J.A. González y C.M. de Sáa. Ed. Ir Indo, 1995.


-CILIA TORNA (2022). Matías da Torre: “San Simón debe ser nomeada como illa da memoria”. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/matias-da-torre-san-simon-debe-ser-nomeada-como-illa-da-memoria/20220716080506147884.html

-CILIA TORNA (2022). A memoria enche San Simón para homenaxear a guerrilla galega. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/memoria-enche-san-simon-homenaxear-guerrilla/20220717113612147906.html

-PEREIRA MARTÍNEZ, C. (2004): «A familia Poza: un exemplo de republicanismo e librepensamento
en Pontevedra», Anuario Brigantino, 2004, 27, pp. 265-312. 

miércoles, 13 de julio de 2022

Guerrilleros, exiliados, servicios secretos y otras stories de la guerra civil y la posguerra en la raia seca ourensana de As Frieiras (A propósito del libro "A primeira resistencia armada ao golpe militar na Galiza ( 1936-1940)" )

 

Vista de la calle principal de A Gudiña (Ourense),  Aproximadamente hacia 1955. Uno de los concellos del sureste de la provincia de Ourense, en la zona de As Frieiras, con frontera ("raia seca") con Portugal.(( Archivo de David Simón & Diario de un médico de guardia)). 


" A primeira resistencia armada ao golpe militar na Galiza( 1936-1940)", por Eliseo Fernández y Dionísio Pereira ( editorial Em selecta companha, 2022 http://companha.gal/produto/a-primeira-resistencia-armada ).


Interesantísima lectura la del libro de Eliseo Fernández y Dionísio Pereira sobre la guerrilla antifranquista galega entre 1936 -1940, y publicado hace unas semanas: "A primeira resistencia armada ao golpe militar na Galiza (1936-1940)"( editorial Em selecta companha, 2022 ).

"O fenómeno da resistencia armada, en xeral, e da guerrilla en particular, conta na Galiza cunha abondosa produción bibliográfica, á que continuamente veñen sumándose biografías de loitadores antifranquistas, historias locais, estudos das diferentes tendencias ideolóxicas presentes neste movemento ou, máis recentemente, aspectos transversais tal que a relación das guerrillas coa sociedade rural na que nace ou actúa, a guerrilla do “chan” e moi especialmente a participación da muller. A maior parte dos traballos de investigación histórica reflicten o que foi a actividade das grandes organizacións aglutinadoras da resistencia guerrilleira (Federación de Guerrillas de León-Galicia, Ejército Guerrillero de Galicia), nos anos 40 do século pasado. E, malia todo, existe unha prehistoria da actividade destas agrupacións que afunde as súas raíces na aínda pouco coñecida resistencia armada levada a cabo na retagarda durante os anos da Guerra Civil e que, mesmo, pode se relacionar con algunhas actividades clandestinas dos tempos da IIª República. O obxectivo desta achega, é o de ofrecer unha visión de conxunto sobre esta temática a penas transitada." ( tomado de http://companha.gal/produto/a-primeira-resistencia-armada)

Aporta muchos datos y novedades del conjunto de Galicia....pero desde "Diario de un médico de guardia" queríamos destacar todas lo que el libro saca a la luz y documenta sobre la actividad de los grupos guerrilleiros de la "raia seca" de Ourense en zona de Monterrei e As Frieiras (concellos de A Gudiña y de A Mezquita, ambos en Ourense) . Estuvieron en conexión con redes de evasión hacia Portugal, y también con actividades tuteladas o supervisadas por los servicios secretos franceses. En estas acciones, coordinadas desde la zona del Pais Vasco francés, tuvo importancia entre otros el galeguista Ramón de Valenzuela, quien reclutó a excombatientes republicanos para efectuar dichas misiones.
Uno de los enviados desde Francia a Portugal para contactar con la guerrilla de la "raia seca", fue el excalde republicano de A Gudiña, Felicísimo Pérez Ortega ( de Izquierda Republicana). Siempre se pensó que se había exiliado a Argentina nada más triunfar la sublevación militar en Galicia.....pero, sin embargo, tuvo un recorrido vital de compromiso y lucha antifranquista en esos años que se desconocía hasta ahora - incluso en su tierra natal-. Ya algunas pistas las había dado Ramón de Valenzuela en su libro/novela "Era tempo de apandar", pero las recientes investigaciones de Seixas Seoane (2020), Pastoriza Rozas (2022), y ahora las de este libro de Eliseo Fernández e Dionísio Pereira -además de los interesantes artículos de Cilia Torna en el diario Nós (2022)- aclaran y aportan novedades de esa desconocida storie de la posguerra y de la resistencia antifranquista y del exilio.

Vista de A Gudiña desde la zona de "os chaos" de Tameirón. Al fondo Serras del Invernadeiro e Queixa... 2012. Foto de David Simón . Tomado de  https://diariodeunmedicodeguardia.blogspot.com/2012/02/paisajes-e-historias-de-la-guerrilla.html


Para más datos y stories, de As Frieiras y de otras zonas gallegas...y siempre apoyadas con solidez documental, recomendable leer el libro de Dionísio Pereira y Eliseo Fernández....
Aportamos en este post una novedad documental hasta ahora nunca publicada. Un retrato del alcalde republicano de A Gudiña, Felicísimo Pérez Ortega, facilitado por sus familiares hace unos días.


Retrato de Felicísimo Pérez Ortega en 1949. Fue alcalde republicano del Frente Popular ( x Izquierda Republicana) en A Gudiña en 1936. Enviado desde Argentina a sus familiares en A Gudiña. Facilitado por familiares ( Celso Saquete, A Gudiña). Junio 2022.


Portada de "Era tempo de apandar", de Ramón de Valenzuela. Ver algo mas sobre este autor en http://www.bandeira.org/personaxes/ramon/biografcas.htm

ALGUNOS LINKS:

- CILIA TORNA (2022).  As redes de fuga da Galiza franquista promovidas polos nacionalistas. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/redes-fuga-da-galiza-franquista-promovidas-polos-nacionalistas/20220109092013135379.html [consultado 13 julio 2022].

- CILIA TORNA (2022). O apoio dos servizos secretos franceses á loita das guerrillas antifascistas galegas. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/apoio-servizos-secretos-franceses-loita-das-guerrillas-antifascistas-galegas/20220531180835144643.html  [consultado 13 julio 2022].

 FERNÁNDEZ,  E. & PEREIRA, D. (2022): " A primeira resistencia armada ao golpe militar na Galiza (1936-1940)", ( editorial  Em selecta companha, 2022). http://companha.gal/produto/a-primeira-resistencia-armada

-PASTORIZA ROZAS, JL (2022). "Salvar o pelello e gañar a vida no exilio. Florencio Delgado Gurriarán, Ramiro Illa Couto e as redes de axuda a refuxiados republicanos en Francia en 1939 " .  Cadernos Ramón Santiago (XLV), p. 213-232. Santiago: Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades.

- SIMÓN LORDA , D. (2001): Santoral laico da bisbarra das Frieiras. A Trabe de ouro, 2001,  Número 48 Páginas 69-74.   https://issuu.com/davidsimon/docs/skmbt_c45113120821290_santoral_laic  [consultado 13 julio 2022].

--SIMÓN LORDA, D. (2009): De Chaguazoso a Chaguazoso -pasando por el Parque Nacional de Dartmoor-. Diario de un médico de guardia, 13 de diciembre de 2009.  https://diariodeunmedicodeguardia.blogspot.com/2009/12/de-chaguazoso-chaguazoso-pasando-por-el.html   [consultado 13 julio 2022].-

- SIMÓN LORDA, D. (2010): Noticias "republicanas" desde "As Terras das Frieiras": Cádavos (A Mezquita), Fructuoso Manrique y "Don Sergio". Diario de un médico de guardia,   17 de enero de 2010. https://diariodeunmedicodeguardia.blogspot.com/2010/01/noticias-republicanas-desde-as-terras.html  [consultado 13 julio 2022].-

- SIMÓN LORDA, D. (2012):  Paisajes e historias de la guerrilla antifranquista en la "raia seca": por Terras das Frieiras y A Rota Fría Trasmontana. Diario de un médico de guardia, 25 de febrero de 2012.  https://diariodeunmedicodeguardia.blogspot.com/2012/02/paisajes-e-historias-de-la-guerrilla.html [consultado 13 julio 2022].

lunes, 13 de diciembre de 2021

Médicos e guerrilla: Os sanitarios nas redes de apoio á resistencia antifranquista ( en Nós Diario, 14 decembro 2021))

El médico Francisco Cebreiro , Don "Paco da Mercé", en su consultorio en Neda-Ferrolterra.


Médicos e guerrilla: 

Os sanitarios nas redes de apoio á resistencia antifranquista

( por David Simón-Lorda)

Neste traballo para o coleccionable "As guerrillas galegas ao descuberto" de Nós Diario, abórdase unha temática ate de agora pouco coñecida: a colaboración dos profesionais da medicina e da enfermería coa guerrilla antifranquista na Guerra Civil e na posguerra.  

Preténdese achegar algunha luz sobre a relación de apoio/auxilio sanitario á guerrilla antifranquista e aos seus enlaces que foi facilitado por médicos e practicantes galegos nos anos da posguerra. 

Máis en:   

SIMÓN LORDA, D. (2021) : "Médicos e guerrilla: Os sanitarios nas redes de apoio á resistencia antifranquista. 

https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/medicos-e-guerrilla/20211213135307133984.html

David Simón: “Máis de 250 médicos galegos foron represaliados polo franquismo” 

https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/mais-250-medico-galegos-foron-represaliados-polo-franquismo/20211212164202133958.html


Casa de Indianos Villa Modesta. Vilaxoane- Foz-Lugo.  Casa na que funcionou un hospital clandestino nos anos 40 para apoyo sanitario á guerrilla, e que era atendido polos médicos Miguel Piedra Guardia e José Mel Pérez  (foto de David Simón, agosto 2021)

O médico comunista Francisco Bejarano, primeiro pola esquerda, canda outros compañeiros presos no campo de concentración de Camposancos (Foto: Arquivo da familia Bejarano Galdino)


Paisaxe e vista da Serra de Queixa-Ourense. (Foto de David Simón, febrero 2019)





sábado, 13 de noviembre de 2021

La guerrilla antifranquista de Galicia. Historia de la resistencia frente a la dictadura ( en "Nós Diario", noviembre-diciembre 2021)

 


La guerrilla antifranquista de Galicia. Historia de la resistencia frente a la dictadura ( en "Nós Diario", noviembre-diciembre 2021)
+++++++++++++++++++++
https://www.nosdiario.gal/ 


Interesantísimo e novedoso é o coleccionábel de Nós Diario sobre a guerrilla galega e á súa loita contra o franquismo durante preto de dúas décadas. 

A publicación, que estase a distribuír co xornal da segunda a quinta feira ao longo dos meses de novembro e decembro, e recolle 36 traballos sobre a loita guerrilleira na Galiza durante os anos do primeiro franquismo. 

A nova entrega conta coa participación de arredor de 30 investigadores de diversas xeracións e procedencias. Algúns deles fan parte das primeiras fornadas que comezan a estudar a  guerrilla nas diversas comarcas da Galiza a comezos dos anos 80, outros destacan pola súa mocidade, uns proceden do ámbito académico e outros do ámbito social. 

A publicación está coordinada por Dionisio Pereira, Eliseo Fernández, Xosé Ramón Ermida e Xoán Carlos Garrido.

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Enlaces:

A loita da guerrilla galega ao descuberto. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/loita-da-guerrilla-galega-ao-descuberto/20211015200446130726.html


Afonso Eiré: “O Piloto non quería marchar porque consideraba preciso seguir defendendo os demócratas”.https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/piloto-non-queria-marchar-porque-consideraba-preciso-seguir-defendendo-aos-democratas/20211108094825131990.html

Alejandro Rodríguez: “O antifascismo é a base ideolóxica da Federación de Guerrillas”. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/antifascismo-base-ideoloxica-da-federacion-guerrillas/20211104092933131771.html

Dionisio Pereira: "Centos de veciños da Raia Seca portuguesa pasaron polas cadeas da PIDE por apoiar a guerrilla". https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/centos-vecinos-da-raia-seca-portuguesa-pasaron-polas-cadeas-da-pide-apoiar-guerrilla/20211108093727131989.html

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
“Na procura dos cumios”, de Conde Corbal. Carpeta de grabados “Fardel da guerra, 1936-1986



De Camba a la Edreira en una tarde de enero de 2014 . Zona de base guerrillera de A Edreira. Serra de Queixa -Ourense. (Archivo personal de F.Serrulla )

miércoles, 2 de junio de 2021

Los orígenes de la guerrilla antifranquista (por Santiago Macías). Acto de Amigos da República Ourense. 3 de junio de 2021

AMIGOS da REPÚBLICA OURENSE https://www.facebook.com/Amigasdarepublica


El jueves 3 de junio de 2021, la asociación Amigos da República Ourense organiza la conferencia/presentación del  libro "El monte o la muerte. Los orígenes de la guerrilla antifranquista", de Santiago Macías.

Santíago Macías es socio fundador de la Asociación para la Recuperación de la Memoria Histórica (ARMH) y Vicepresidente durante años de la misma. Es autor asimismo de libros como 'El monte o la muerte' (2005, prologado por Julio Llamazares) o 'Manuel Girón, una biografía controvertida' (2008). Asimismo, es coautor de 'Las fosas de Franco' (2003), que fuera premiado como mejor libro del año, en la categoría de investigación, por el Instituto Leonés de Cultura (ILC).

 En este libro que se presenta en el acto, Macías aborda los orígenes de la lucha antifranquista en el noroeste y ,el importante papel que jugó el berciano Manuel Girón en la resistencia armada contra el franquismo. 

El guerrillero Manuel Girón comandó una de las partidas guerrilleras que combatió en las zonas entre León y Galicia. Dentro de la provincia de Ourense actuó en Valdeorras (A Veiga, O Bolo, Carballeda ...) y también en Viana do Bolo, entre otras zonas.

El histórico guerrillero berciano, que durante tres lustros plantó cara al régimen de Franco, fue asesinado un 2 de mayo de 1951 de un tiro en la nuca en el paraje de las Puentes de Malpaso, entre Lombillo y Riego de Ambrós (en la comarca de Ponferrada-León). 

La cita será a las 20h en la sala de la segunda planta del Centro Cultural 'Marcos Valcárcel' ( Diputación de Ourense).