Mostrando entradas con la etiqueta Ángel Baltar Cortés. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Ángel Baltar Cortés. Mostrar todas las entradas

viernes, 4 de marzo de 2022

"Deber de Baltar: Medicina e compromiso" ( Exposición en Compostela, ampliando la novela "Un señor elegante" de Suso de Toro)

 

https://www.usc.gal/gl/xornal/eventos/deber-baltar-medicina-compromiso

Esta  interesantísima exposición "Deber de Baltar: Medicina e compromiso" en el Pazo de Fonseca en Santiago de Compostela (hasta 16 abril 2022), amplia y pone imágenes a personas, lugares, objetos... ya descritos por Suso de Toro en su libro novela/biografía "Un señor elegante" (E. Xerais, 2020), "una novela de no ficción sobre la resistencia interior al franquismo y la idea de familia con el cirujano Ramón Baltar Domínguez como protagonista" ( Salgado, 202.
Aunque la exposición se expone el conjunto de la familia Baltar, la figura de Ramón Baltar Domínguez (1902-1981) es omnipresente y se repasa y contextualiza todo su entorno familiar, social e histórico.




El salón del artesonado y la capilla atesoran esta exposición comisariada por Pepe Barro que aborda la saga familiar de Ángel Baltar, médico-cirujano con origen en Padrón, y dos de sus hijos, los también doctores Antonio y Ramón Baltar Domínguez.

Además de la vida en Padrón y los orígenes de la saga, la exposición recorre la biblioteca familiar, el Sanatorio que lleva el nombre de la familia, su trabajo en el Hospital Real, el destierro de Antonio Baltar, el paraíso que la familia construyó en Tanxil y la oferta cultural compromiso y política de sus miembros.

Se trata de una exposición promovida por el Ayuntamiento de Santiago, con la colaboración de la USC, la Diputación Provincial de A Coruña y el Colegio Oficial de Médicos de A Coruña.


 ( foto tomada en la expo Deber de Baltar: Medicina e compromiso, fecha 2 marzo 2022).

"A obra Un señor elegante do escritor galego Suso de Toro foi o punto de partida para esta exposición que profunda na historia do médico-cirurxián Ángel Baltar e os seus descendentes, os cales “tiveron tempo de protexer de modo efectivo figuras principais da nosa cultura e do noso país, como Rosalía de Castro, Murguía e Castelao, ademais de desenvolver brillantes carreiras profesionais”, 
Trátase dunha historia ocorrida en pouco máis de cen anos, dende mediados do século XIX ata a morte do doutor Ramón Baltar Domínguez en 1982, “e que floreceu nun pequeno triángulo entre Padrón, Pontecesures, Rianxo e Santiago de Compostela”, escribe Suso de Toro. “Nun ciclo tan longo da vida dunha familia houbo momentos de crecemento e esplendor e momentos dolorosos. Reconstruír estas situacións e dilemas resultou un labor delicado, pois cuestionaba a memoria familiar tal como chegara, unha memoria apagada que explica o case esquecemento no que se encontraba”. (ver El Correo Gallego, 2 marzo 2022 link) 

 ( foto tomada en la expo Deber de Baltar: Medicina e compromiso, fecha 2 marzo 2022).

Destacar el compromiso político y cultural con la Galicia de su tiempo que tuvieron los médicos Baltar. Por el Sanatorio Baltar pasaron guerrilleros antifranquistas y huidos de la represión del franquismo...y Antonio Baltar Domínguez tuvo que marchar al exilio a Argentina. Ramón Baltar colabora con la resistencia antifranquista y por dicho motivo fue encarcelado en 1947 junto con otros médicos como Ulpiano Villanueva.


Ramón Baltar (derecha  y Ulpiano Villanueva. a su salida de cárcel de Vigo en 1947  ( foto tomada en la expo Deber de Baltar: Medicina e compromiso, fecha 2 marzo 2022). .


Ya en un plano mas de Historia de la Medicina, hay numeroso material en la exposición acerca de historia de la cirugía en Galicia, sobre el Hospital Real, instrumentales, documentaciones sobre sanatorios....

La "Caja de cuerpos extraños" (cálculos renales, biliares, objetos metálicos...) recopilados por el cirujano Ángel Baltar y extraídos del cuerpo de sus pacientes en sus intervenciones quirúrgicas a lo largo de su vida profesional . Primer tercio de siglo XX.  ( foto tomada en la expo Deber de Baltar: Medicina e compromiso, fecha 2 marzo 2022).



La "Caja de cuerpos extraños" (cálculos renales, biliares, objetos metálicos...recopiladas por el cirujano Ángel Baltar y extraídas en sus intervenciones quirúrgicas a lo largo de su vida profesional . Primer tercio de siglo XX.  ( foto tomada en la expo Deber de Baltar: Medicina e compromiso, fecha 2 marzo 2022).



LINKS:

DEBER DE BALTAR ( Sobre " Un señor elegante")

https://youtu.be/YdTCP1EagKo

miércoles, 13 de julio de 2011

La saga de los Baltar (médicos compostelanos)


Ya nos adelantó ayer la primicia el profesor Luis Montiel a través de la lista de correo de SEHM (Sociedad Española de Historia de la Mediciana), en la que nos indicaba que acababa de salir un trabajo sobre la biografía del cirujano compostelano Ángel Baltar Cortés. 
El libro "Dr. Ángel Baltar Cortés (1868-1934). Maestro de Cirujanos" ha sido escrito por el doctor Fernando J. Ponte Hernando (Logroño, 1959), que es doctor en Medicina por la Universidad de Santiago de Compostela, y se dedica profesionalmente a la Pediatría, siendo además profesor acreditado en Historia de la Ciencia.
Aún no hemos tenido la oportunidad de leer el texto, pero seguro que introduce aportaciones novedosas a la figura de este importante médico santiagués, a la cual ya se habían acercado a estudiar otros autores de la Historia de la Medicina de Galicia como por ejemplo el profesor José Carro Otero en su libro "Materiais para unha historia da Medicina galega"(1998), o Dimas Romero Vázquez en su "Galería de médicos gallegos ilustres" (1977).
Ignoramos si el libro se extiende a hablar de dos de los hijos del doctor Ángel Baltar que se dedicaron a la Medicina: Ramón Baltar Domínguez (1902-1981) y Antonio Baltar Domínguez (1906-1970). A ellos ya se les han hecho acercamientos desde libros y trabajos que se han publicado sobre la represión franquista en Galicia (libros de R.Gurriarán, I.Díaz Pardo, X.Alonso Montero, M. Díaz Rey, D.Simón...). Ambos fueron importantes profesionales y docentes de la medicina, implicados en la cultura y la política gallega de su tiempo, pese a las vicisitudes de a Guerra Civil y posguerra. Desde el verano de 1936, Antonio Baltar Domínguez tiene que exiliarse a Argentina (al igual que a Castelao, amigo de su familia). Su hermano Ramón Baltar Domínguez, que queda en Galicia en los años de la Guerra Civil, sufrirá cárcel, juicios y presiones varias desde la maquinaria represiva franquista en la posguerra. Hablaremos más extensamente de ellos otro día.
Hoy descubrimos una reseña en la prensa (Xornal.com) sobre la presentación del libro en Santiago de Compostela, y la reproducimos a continuación.
Enhorabuena al Prof. Ponte Hernando y a la editorial Inéditor por esta publicación.
-------------------------------------------------------------------------------------------http://www.xornal.com/artigo/2011/07/12/cultura/baltar-operou-castelao/2011071223583101506.html

O Baltar que operou a Castelao

IAGO FANDIÑO
12/07/2011 - 23:58 h.
[URL
Ponte Hernando narra a vida de Ángel Baltar, “pai da medicina moderna galega”
“Ángel Baltar e Castelao gozaron dunh­a grande amizade tras a operación do escritor en 1911”, relata o autor do libro Dr. Ángel Baltar Cortés (1868-1934). Maestro de Cirujanos (Inéditor, 2011), Fernando Ponte Hernando. Un esbozo que repasa os datos máis salientables, desde un perfil humano e profesional, da vida do brillante cirurxián galego Ángel Baltar Cortés e que foi presentado na tarde de onte no Museo do Pobo Galego.
“A relación entre ambas familias foi moi íntima”, segue a relatar o tamén doutor Ponte Hernando. “O propio Ángel Baltar ofreceu fondos para financiar varias melloras nas infraestruturas da vila de Rianxo, o que lle valeu para ser nomeado fillo adoptivo da vila”. Este é un dato máis sobre unha das figuras máis importantes, e tamén máis esquecidas, da historia contemporánea de medicina galega.
O doutor Ángel Baltar Cortés, que naceu en Padrón no 1868, foi un dos pais da cirurxía moderna de Galicia. O seu inquedo carácter de investigador levouno a ser un dos principais artífices do paso cara a unha nova cirurxía en Galicia. “Introduciu as análises clínicas a antisepsia, entre outra serie de avances de primeira orde”, relata o médico Fernando Ponte.
O cirurxián tivo unha vea creativa ao inventar varios instrumentos para o seu traballo. “Houbo algún que foi realmente pintoresco, como o gancho de extracción de moedas dos tractos respiratorios e dixestivos”, sinala o autor da biografía. “Foron unhas achegas importantes para a medicina da época”. Este carácter científico fixo que mantivese correspondencia cos maiores e máis importantes médicos europeos e foi o alicerce para fundar, xunto con Manuel Varela no ano 1908, o primeiro sanatorio cirúrxico de Galicia, na cidade de Santiago de Compostela.
PRIMEIROS RAIOS X
Neste centro sanitario déronse as primeiras achegas que puideron garantir o paso cara a cirurxía moderna. Entre as máis importantes, atópanse os raios X ou uso de anestesia, que permitiron un gran avance médico xa que, como recorda Ponto Hernando, “antes, os pacientes tiñan que tomar alcol para non sufrir tanto nas operacións”.
O doutor explica que na época de Ángel Baltar a cirurxía “estaba a sufrir a súa revitalización”. Tal e como sinala no libro, “pásase dunha cirurxía de emerxencia, na que os dou­tores operaban en cru a unha moito máis relaxada e con grandes avances que permitiron chegar a recunchos do corpo humano nos que antes era impensable operar”.
O cirurxián sempre estivo pendente do mundo da medicina e, tras ser condecorado en 1928 coa Cruz de Beneficiencia, creou a Fundación Baltar, que outorga becas bianuais.
Outro dato salientable deste doutor é a amizade que tivo co intelectual galeguista Castelao. Tal é como comenta o neto de Ángel Baltar, Juan Ramón Baltar, que asistiu á presentación do libro, “a relación de amizade vén desde a infancia de Castelao, xa que o seu pai foi un gran amigo da familia e o vínculo dura ata hoxe”.
Pero aínda que a figura de Ángel Baltar goza dunha grande importancia dentro dos círculos da medicina, non ocorre o mesmo dentro da sociedade. Tal e como sinala Ponte Hernando, “o esquecemento social de Ángel Baltar é xeneralizado e pasa con outras figuras como Miguel Gil Casares”. Unha das posibles solucións para que as novas xeracións non esquezan a súa importancia é, segundo relata Juan Ramón Baltar, “a publicación de biografías que dean a coñecer o que fixeron outros médicos importantes”.
[URL] http://www.xornal.com/artigo/2011/07/12/cultura/baltar-operou-castelao/2011071223583101506.html