Mostrando entradas con la etiqueta represión. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta represión. Mostrar todas las entradas

miércoles, 10 de julio de 2024

Homenaxe ao guerrilleiro monfortino Ramón Yáñez Pereira "O Médico" en Caseta de Ansemil (Celanova-Ourense), 14 xullo 2024

Cartaz do artista celanovés Baldomero Moreiras (2024)




O Comité de Memoria Histórica da Comarca de Celanova e o Comité pola Memória Histórica do Val do Límia homenaxearán ao guerrilleiro monfortino Ramón Yáñez Pereira "O MÉDICO" sinalando o lugar onde foi asasinado en xulllo de 1943 polas forzas franquistas de represión: a Caseta de Ansemil, no termo municipal de Celanova; e cunha conferencia do historiador Carlos Morais no Salón de Arcos da Casa do Concello de Celanova o domingo 14 de xullo ás 11,45 horas.

 O Comité pola Memória Histórica do Val do Límia e o Comité de Memoria Histórica da Comarca de Celanova sinalarán como lugar de memoria o sitio onde foi morto Yáñez, cuxo nome figurará tamén no memorial ás vítimas da represión soterradas no cemiterio de Celanova.

Os comités convidan a socias e veciñanza a participar da conferencia, na que Morais relatará a vida de Yáñez Pereira, emigrante en Barcelona antes da guerra, cadro comunista na clandestinidade e, finalmente, incorporado á guerrilla na zona do Laboreiro a principios dos anos corenta, que foi delatado en Celanova por un vello coñecido a quen lle veu pedir axuda para fuxir cara ao exilio, mais foi denunciado, emboscado e asasinado o 13 de xullo de 1943.

LOCALIZACIÓN DE FAMILIARES

Segundo a documentación que recuperou Morais, Yáñez Pereira foi soterrado no cemiterio de San Breixo en Celanova, e polo tanto o seu nome figura no memorial ás 88 vítimas da barbarie fascista que alí recibiron sepultura e que se instalará proximamente ao abeiro do Plan Estatal de Exhumacións coordinado pola Grupo Histagra da Universidade de Santiago de Compostela, con financiamento público, unha vez que se obteñan os permisos da Xunta de Galiza e do Bispado de Ourense, en trámite.

Desde as asociacións memorialistas lévase desenvolvido este ano unha campaña de busca de familiares de Ramón Yáñez Pereira a través das redes sociais e publicacións en prensa, e solicitase a colaboración da veciñanza con calquera dato sobre a familia que se pode achegar a través do mail memoria.celanova@gmail.com

CARTEIS

Durante o acto no Salón de Arcos, estarán a disposición do público un lote de 30 carteis sobre o suceso da Caseta de Ansemil realizados polo artista celanovés Baldomero Moreiras, que adicará os exemplares, cunha axuda de 3 euros por exemplar para financiamento do Comité de Memoria Histórica da Comarca de Celanova.

LINKS:

Face https://acortar.link/OT3n13

WEB https://acortar.link/yh5pKT

TW (X) https://twitter.com/adiante_gal/status/1808787191797010782



lunes, 1 de abril de 2024

Abril Republicano 2024 en Ourense (Amigos da República, Ourense)


Cartel/Cartaz de Amigos da República no Abril Republicano 2024. 
Deseñado por Baldomero Moreiras para Amigos da República.





Abril Republicano 2024 en Ourense. Actos de Amigos da República ,10-14 abril 2024.




PROGRAMA DE ACTOS. ABRIL REPUBLICANO 2024. 

AMIGOS DA REPÚBLICA- OURENSE

https://www.facebook.com/Amigasdarepublica/

Mércores, 10 ABRIL 2024.

20:00h. BIBLIOTECA PÚBLICA “NÓS”-OURENSE.

Conferencia: “As mulleres que o franquismo agochou en Conxo” 

Ponente: Montse Fajardo Pérez ( periodista e escritora)

Presenta:  David Simón (Amigos da República).

 Coa colaboración da Biblioteca Pública de Ourense.

--------------------------------------------------------

Xoves, 11 abril 2024.

20:30 . Casa da Cultura. Rúa Concello. CineClube Padre Feijóo.

PROXECCIÓN PELÍCULA: “El maestro que prometió el mar” (2023) (105 minutos)

Organiza: CineClube Padre Feijóo e Amigos da República.

Presenta: Xosé Manuel Fernández ( Amigos da República) e CineClube Padre Feijóo

-------------------------------------------------------

Venres, 12 ABRIL 2024.

20:00H. LICEO DE OURENSE. Salón Nobre.

Mesa Redonda: REPRESIÓN NO FRANQUISMO: testimonios de familiares de represaliados ourensanos (participarán familiares de Adolfo Rodríguez Ansias, Manuel Sueiro Iglesias, Estanislao Alonso Reverter, Manuel Gómez del Valle, María del Valle Lozano e Manuel Peña Rey)

Presenta: Manuel Sueiro (Amigos da República)

--------------------------------------------------------

Venres, 12 ABRIL 2024

21:30H. LICEO DE OURENSE

CEA /FESTA da REPÚBLICA.

(Tickets á venta na cafetería do Liceo de Ourense).

--------------------------------------------------------

Domingo, 14 abril 2024

12:00. CEMITERIO DE SAN FRANCISCO.

ACTO de HOMENAXE AOS REPUBLICÁNS REPRESALIADOS

Colabora Concello de Ourense e grupo “Os Fedellos” (de Loiro)

------------------------------------------------

Colaboran: Liceo de Ourense, CineClube Padre Feijóo, Biblioteca Pública de Ourense e Concello de Ourense

lunes, 25 de septiembre de 2023

"El asalto a la República en la provincia de León. Segunda parte: la guerra" (2023). Nuevo libro de José Cabañas. Presentación en Ourense

 



Con la colaboración de Amigos da República (Ourense) y de El Liceo de Ourense, el próximo miércoles 4 de octubre a las 19:30 horas en el Salón Noble del Liceo de Ourense, se presenta la segunda parte del libro de José Cabañas González "Cuando se rompió el mundo. El asalto a la República en la provincia de León. Segunda parte: la guerra" (2023), una obra cuya elaboración le ha ocupado más de nueve años, y en la que se narra con detalle y amplitud lo sucedido en julio de 1936 y antes y después en la provincia leonesa (tan similar a lo ocurrido en Ourense y en tantos otros lugares).




El libro ha sido publicado a finales del pasado junio por Ediciones del Lobo Sapiens con la colaboración de la Diputación Provincial leonesa y su Instituto Leonés de Cultura (ILC), y ocho Ayuntamientos leoneses; que han valorado en el ILC como “una obra de singular importancia para el conocimiento de la historia reciente de nuestra provincia”, y que con sus 874 páginas, referencias de 3.700 personas y 500 lugares provinciales, 160 imágenes de época, y 1.000 notas a pie de página, es mucho más que el relato más completo, actual y detallado del golpe militar de julio de 1936 en los pueblos, villas y ciudades de la provincia de León.

Mas información en http://www.jiminiegos36.com/




miércoles, 21 de junio de 2023

"Donde el tiempo no pasa", Ribadavia" (Diana Coca) (Memoria, Historia (democrática) y stories familiares ...sobre el Dr. Bejarano)

"Donde el tiempo no pasa", Ribadavia (Diana Coca)  
https://dianacocablog.wordpress.com/2017/11/21/donde-el-tiempo-no-pasa-ribadavia/

Google me avisó ayer que se citaba mi libro sobre «Médicos ourensanos represaliados en la Guerra Civil y posguerra» (2010)...en un trabajo de Diana Coca (Doctorada en Humanidades por la Universidad Pompeu Fabra de Barcelona. Artista visual, fotógrafa y artista de performance).

-----------------------------------

Del trabajo de Diana Coca recojo algunos párrafos que contextualizan e introducen algunas motivaciones y contextos de su trabajo (texto se titula  "CORPOREIDADES AL LÍMITE. INTERACCIONES ENTRE LA PERFORMANCE Y EL CONTEXTO POLÍTICO: CORPOREÏTATS AL LÍMIT", 2022)( publicado en Fugas e interferencias VII International Performance Art Conference2022 / Marta Pol i Rigau (dir.), Carlos Tejo (dir.), 2022)).

"Me interesa especialmente la performance que ha surgido desde los años setenta del siglo XX –sobre todo en América Latina y España– en un contexto de emergencia de nuevos sujetos políticos, formas de participación subcultural y activismo artístico. A través de los encuentros, las performances, las fiestas, la carnavalización de las protestas y otros modos de contacto directo entre los cuerpos presentes, se ha constituido una contra esfera pública enfrentada a los efectos de la violencia política generada por las dictaduras en países como España, Chile o Argentina. Una violencia de estado que ha implicado el silencio y la desaparición de cuerpos disidentes, muchos de ellos que a día siguen enterrados en fosas comunes" (Coca, 2022, p.80).

"Los nietos de la guerra cargamos un peso inconsciente al cual es muy difícil acceder a través del lenguaje, ya que el silencio inscrito en nuestras voces nos ha llevado a no manifestarnos verbal o emocionalmente y, a la vez, no hemos comprendido el trauma que, según Armañanzas (2009), Valverde (2016), Logie y Navarrete (2020) se manifiesta en aspectos como el miedo a hablar directamente con los que están en el poder (jefes o figuras de autoridad), queja constante sin acción, polarización, búsqueda de un enemigo común, confusión, repetición, autoritarismo, obsesiones y fobias. Todo lo que nuestros padres y abuelos callaron y transmitieron por la vía no verbal, nos frena. Necesitamos hablar y expresar, además en un país en el que todo el mundo habla mucho en voz alta, pero no se dialoga sobre lo que pasó, solo se hace ruido.

Desde el arte considero muy positivo crear una red de referentes y una genealogía que rescate a los seres humanos oprimidos y olvidados por la tradición, salvarlos de la invisibilidad y del silencio. Podemos resignificar lo ocurrido a través del arte, del asociacionismo o de la militancia política, donde existe la posibilidad de reorganizar una respuesta social y colectiva para construir lo destruido.

Para mí, el arte ha sido una vía de expresión, al marcharme de casa muy joven a otro país tuve otra perspectiva de la realidad, aprendiendo a expresar a través del cuerpo y del gesto lo que no sabía articular a través de la palabra. De ahí surgió la necesidad de hacer consciente lo inconsciente o preconsciente, lo heredado de nuestros padres y abuelos, ese trauma transgeneracional de la violencia política del siglo XX en España" (Coca, 2022, p.82).

------------------------------------------------------------

El motivo de la cita de mi libro en ese trabajo de Diana (Bejarano) Coca es porque allí en mi libro (ya en la primera edición de 2002, y ampliado en 2010) recojo parte de la historia de vida de su abuelo paterno, el Dr. Francisco Bejarano Fraile (Valladolid, 1900 – Ribadavia, Ourense, 1981), y que ejerció en la posguerra en la zona de Cortegada y Ribadavia- Ourense)…Esa historia de su abuelo, represaliado y encarcelado en Camposancos, en Santa Isabel (Santiago) y otras en cárceles franquistas en la posguerra, pude reconstruirla en parte gracias a mucha documentación, fotos, y testimonios escritos de alguno de sus hijos (Roberto y Francisco)….

Buscando algo más sobre Diana (Bejarano) Coca llego a esta poética y bella entrada de su web https://dianacocablog.wordpress.com/ en donde hace referencia a su historia familiar en Ribadavia -y al duelo por sus admirados abuelos gallegos-…


++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

lunes, 7 de noviembre de 2022

"Ciudad de la Selva. Fuxidos e guerrilleiros nos montes de Casaio"

 



El filme documental "Ciudad de la Selva. Fuxidos e guerrilleiros nos montes de Casaio" (2022) se estrena en la ciudad de Ourense este viernes 11 de noviembre en la Casa da Cultura (Rúa do Concello, nº11, Ourense) a las 20:30. Colaboran el Cine Clube Padre Feijóo y Amigos da República Ourense.
Este filme, dirigido por Miguel Riaño, se ha hecho con el galardón al mejor documental en el València Indie Film Festival ( 2022).

"Ciudad de la Selva" nos traslada a la zona de las montañas de Casaio-Carballeda de Valdeorras (Ourense), en donde la Guerra Civil se alargó hasta el año 1946. Este es el relato de un pueblo cuyas heridas apenas empezamos a descubrir…y que parte de todos los trabajos arqueológicos (y también de investigación-acción-inv. cualitativa con fuentes orales de la zona) desarrollado por el grupo SPUTNIK LABREGO entre 2017-2020 aproximadamente. 


Entrevista con Miguel Riaño, director do filme: Miguel Riaño: “‘Ciudad de la Selva’ é a historia de xente moi valente que deixaron soa na súa loita”. Miguel Riaño dirixe Ciudad de la selva, un documental en proceso de produción que fala dun lugar oculto nas montañas, onde vivía e loitaba a guerrilla durante a guerra civil. 



Chozo guerrilleiro en el Teixedal de Casaio. Excavado e investigado por el grupo SPUTNIK LABREGO (tomado de Tejerizo et al, 2019: MEMORIA TÉCNICA Escavación de chozos da guerrilla antifranquista nos sitios de As Morteiras e Teixadal na "Ciudad de la Selva" (Casaio, Carballeda de Valdeorras, Ourense))

Tomado do blog de SPUTNIK LABREGO ( 2020):
  • " Ata o momento puidemos documentar un total de dezaoito campamentos vinculados á guerrilla, dos cales polo menos seis entrarían dentro do que denominamos a Ciudad de la Selva, isto é, os campamentos construídos e ocupados efectivamente pola Federación de Guerrillas de León-Galiza. Practicamente todos eles atópanse nos vales de Morteira e da Bruña, excepto algúns sitios de uso puntual, como o coñecido chozo do Teixadal.
  • As análises espaciais que fixemos mostran claramente que a elección destes campamentos non foi casual, se non moi pensada e artellada dentro dunha estratexia de loita a medio e longo prazo. Todos eles constrúense en espazos illados de accesibilidade moi reducida pero de gran control visual e estratéxico. A proximidade aos leitos dos ríos non só aseguraba a auga, senón que permitían a fuxida dun xeito máis doada. Isto tamén estaba pensado; todas as portas dos chozos dos campamentos diríxense cara ao río. https://sputniklabrego.com/2020/07/09/a-utilizacion-da-paisaxe-por-parte-da-guerrilla/#more-1098


Zona de las montañas de Casaio-Carballeda de Valdeorras (Ourense) en invierno (tomado de Metropolis.coop)

Val das Morteiras, en Casaio (tomado da web https://sputniklabrego.com/)





zona de las montañas de Casaio-Carballeda de Valdeorras (Ourense) (tomado de Metropolis.coop)


Trailer: "Ciudad de la Selva. Fuxidos e guerrilleiros nos montes de Casaio",  Miguel Riaño (España, 2022)


LINKS:

viernes, 14 de octubre de 2022

El Dr. Rafael de la Vega Barrera: cirujano en Lugo, republicano, masón y hombre de firme convicción cristiana. En la novela SENTENCIA (2022).

"Sentencia" es el título de la novela de José Francisco Rodil Lombardía, que tiene por protagonista al cirujano de Lugo Dr. Rafael de Vega Barrera (1889-Lugo, 1936). 


La novela, basada en un hecho real, relata el complot urdido, en 1936, contra el doctor Rafael de Vega Barrera y la gran injusticia de la que acabó siendo víctima. Nacido en Zazuar (Burgos) en 1889, Rafael de Vega —eminente cirujano, republicano, masón y hombre de firme convicción cristiana— ejerció su profesión en Lugo, donde se reveló pionero en defender y practicar el derecho universal a la sanidad pública. Impulsor y director del nuevo hospital municipal y de su propio sanatorio, fue también diputado republicano a Cortes Generales por la circunscripción lucense.

Al inicio de la Guerra Civil, los golpistas lo encarcelaron y sometieron a un juicio sumarísimo. El fiscal pidió para él la pena de muerte y la defensa, su libre absolución. La sentencia no dejó a nadie indiferente.

Se presenta la novela en Lugo el viernes 21 de octubre. El acto tendrá lugar en el auditorio de O Vello Cárcere (Pr. Constitución, Lugo) el viernes 21 a las 19:30 h. El autor estará acompañado por Lara Méndez, alcaldesa de Lugo; Pepe Coira, guionista; Rafael Pérez de Vega, nieto del Dr. De Vega; y Cristian Velasco, editor.




 

Rafael de la Vega Barrera y el general Berenguer, en la inauguración Hospital Santa María en  Lugo. Tomado de SIMÓN LORDA ( 2010) ver texto libro) 




 

jueves, 28 de julio de 2022

Los Martinez Biel, dentistas en Xinzo de Limia (Stories y biografías borrosas...y algunos textos de Carlos Casares)


LOS MARTINEZ BIEL, "DENTISTAS" EN XINZO DE LIMIA-OURENSE

(STORIES Y BIOGRAFÍAS BORROSAS...Y ALGUNOS TEXTOS DE CARLOS CASARES)


por David SIMÓN -LORDA


El dentista limiano Fausto Martínez Biel (atrás, con sombrero) en una foto (recortada) del famoso fotógrafo ambulante Xosé Vázquez Arias"Rizo". Colección de Miro Martinez Cerredelo, tomada de su Facebook en enero de 2021 https://www.facebook.com/miro.martinezcerredelo ).


"...Acórdome hoxe dun personaxe do que xa teño falado aquí outras veces, o doutor Fausto Martínez Biel, de Xinzo de Limia, irmán de Parsifal e Lohengrin, e de Pepita, que foi un señor interesante, aínda que con fama de tolo, algo excéntrico, con quen eu falaba sempre de boa gana. Chegamos a ser amigos, a pesar da diferenza de idade. Tiña un título falso de marqués, expedido por un garda municipal de Reus que presumía de ser descendente dos Trastámara. Na foto do diploma, o garda parecía un mariscal. Daquela, Fausto era o único dentista que había na vila, ata que un ruso, amigo do meu pai, abriu consulta." ( tomado de Un soño (Carlos Casares, La Voz de Galicia, 22 de marzo de 2000).


Buscando datos sobre la colaboración y ayuda sanitaria y humanitaria que diferentes profesionales de la sanidad de Galicia dieron a la guerrilla antifranquista gallega (Simón, 2021), encontramos ya hace tiempo el nombre de Josefina Martínez Biel. Figuraba ese nombre en un trabajo de investigación de la historiadora Ana Cabana (2013), y en el mismo se señalaba que había sido detenida y sometida a Consejo de Guerra en 1950 por "auxilio al bandolerismo"... El motivo real era haber prestado servicios odontológicos a guerrilleros antifranquistas y enlaces en la zona de Pobra do Brollón-Quiroga-Monforte.

Al indagar más sobre ella, descubrimos a la familia Martínez Biel, vinculada e integrada en la sociedad y cultura de Xinzo de Limia en la posguerra... y de la que hemos logrado reconstruir/recuperar alguna de sus stories.


EL CIRUJANO DENTISTA ANDRÉS MARTÍNEZ VEIGA (1867-1936)

Pocos meses antes del inicio de la Guerra Civil, en marzo de 1936, fallece en Xinzo de Limia (Ourense) el cirujano-dentista Andrés Martínez Veiga a los 69 años. Natural de Nadela-Lugo (nace en 1867). En el momento de su fallecimiento residía en calle Progreso número 37 en Xinzo de Limia (Ourense). Había llegado a la capital de la comarca de A Limia tras un periplo profesional como cirujano dentista en varias localidades (en 1904 en la Casa de Salud "La Gallega" en Madrid; en Lugo con gabinete dental abierto entre al menos 1909 a 1919; Ponferrada en 1924 y Barco de Valdeorras en 1928. A largo de esos años se fue anunciando en la prensa local de la época. 

Estaba en posesión del título de cirujano dentista desde 1894. Se colegia en el Colegio Oficial de Odontología de Pontevedra-Ourense en 1935.

De la Ficha Colegial de Andrés Martínez Veiga en los archivos del COLEXIO OFICIAL DE DENTISTAS DE LA XI REXIÓN PONTEVEDRA E OURENSE.



Tuvo cinco hijos, varios de los cuales residieron en Xinzo de Limia durante la posguerra.

Dos de sus hijos tuvieron nombres poco habituales (Lohengrin, Parsifal...) y el resto fueron Fausto, Roberto y Josefina (Pepita).

Eran los hermanos Martínez Biel, conocidos y apreciados en Xinzo, aunque con fama de algo excéntricos. Tuvieron trayectos vitales a veces un poco borrosas y difíciles de reconstruir pues no quedan familiares en Xinzo que nos puedan orientar, e incluso los historiadores y cronistas locales no han logrado profundizar en algunas de las stories.


LOS HERMANOS MARTINEZ BIEL

Algunos de ellos ejercieron como odontólogos o ayudantes de odontología en Xinzo y en otras zonas de Galicia. Fausto, Roberto y Josefina ejercieron como dentistas o mecánicos dentistas... si bien parece que tan solo Fausto Martínez Biel estuvo colegiado como odontólogo.

Lohengrin era maestro, y antes de la Guerra Civil estuvo en la zona de Córgomo -Valdeorras. Estuvo vinculado a un núcleo del Partido Galeguista en esa zona de Valdeorras (en el entorno de Florencio Delgado Gurriarán). Luego se fue a Estepa (Sevilla). Depurado tras la Guerra, después ejerció como maestro en Tetuán (Marruecos).


Tenemos dudas respecto a la profesión de Parsifal si bien parece que también se dedicó a la odontología en Madrid (según Martínez Cerredelo).

Durante la Guerra Civil y posguerra, Roberto Martínez Biel a los 26 años fue detenido por Orden Gubernativa entre 1937-1938 en el depósito municipal de Quiroga (Lugo) y en Monforte, siendo luego trasladado al campo de concentración de Rianxo - A Coruña. (ver http://www.lugo.es/cs/represion/index.jsp).  Trabajó en la posguerra como mecánico dental (o como dentista no colegiado) en la zona de Xinzo, y según Miro Martínez Cerredelo (historiador local de Xinzo), Roberto solía desplazarse con su moto a pueblos de la raia con Portugal para realizar intervenciones dentales.

Roberto Martínez Biel (foto del archivo de Miro Martínez Cerredelo https://www.facebook.com/miro.martinezcerredelo) . 



Es más desconocida todavía la biografía de Josefina Martínez Biel, conocida como "Pepita" Martínez Biel en Xinzo. Parece que en los inicios de la Guerra civil fue detenida en la zona de A Rúa, si bien no sabemos motivo, pero sí que ejercía allí como "ayudante y auxiliar de odontólogo". En informe de la Guardia Civil del puesto de Xinzo emitido en 1949-1950 se indica que "perteneció a partidos de izquierdas"... En septiembre de 1949, a la edad de 48 años edad, fue nuevamente detenida, encarcelada y sometida a juicio (Consejo de Guerra en Lugo en marzo de 1950) por prestar asistencia sanitaria odontológica a guerrilleros y enlaces de la zona de Pobra do Brollón (
Lugo)... Fue condenada a 6 meses de prisión, saliendo libre de la prisión provincial de Lugo abril de 1950 (fuente: AHP Lugo además de documentación sobre consejo de guerra nos ha sido facilitada por la investigadora Lupe Martínez). En la prensa de la época se indica que había sido detenida "Por el ejercicio indebido de la profesión de Odontología"(El Progreso: Ano XLIII Número 13321 - 1950 xuño 13). No conocíamos hasta más datos sobre ella, salvo que residió en Xinzo los últimos años de su vida.

Recientemente (enero 2023)  el historiador local de Xinzo Miro Martínez Cerredelo nos ha facilitado una foto de grupo en la que figuran los hermanos Pepita y Roberto Martínez Biel.

Os irmáns Martínez Biel, Pepita e Roberto nun grupo de personas nunha foto, Pepita está de pé colléndo mans (Diante do home con gafas de Sol), Roberto é o que está abaixo a dereita da foto cunha rodilla no chan e agarrando o brazo da moza axeonllada ( Archivo de Miro Martínez Cerredelo, foto facilitada en xaneiro de 2023).




FAUSTO MARTÍNEZ BIEL

Fausto Martínez Biel, dentista odontólogo. Nace en Lugo en 1909 y fallece en Xinzo en marzo de 1965. Estuvo colegiado en Colegio de Odontólogos de Coruña-Lugo durante 10-11 años, ejerciendo en localidades como Ortigueira. Desde 1952 colegiado en Colegio Profesional de Odontólogos de Pontevedra-Ourense, y con residencia y actividad profesional en Xinzo de Limia (Ourense).

De la Ficha Colegial de Fausto Martínez Biel en los archivos del COLEXIO OFICIAL DE DENTISTAS DE LA XI REXIÓN PONTEVEDRA E OURENSE .



FAUSTO MARTÍNEZ BIEL y CARLOS CASARES

El novelista y cronista Carlos Casares citó a Fausto Martínez Biel en varias de las columnas periodísticas que publicó en La Voz de Galicia


 

Un bo regalo (Carlos Casares, La Voz de Galicia, 28 de decembro de 1995) http://blogs.lavozdegalicia.es/amarxedotempo/2011/12/28/un-bo-regalo/


Nunha ocasión, falando con Fausto Martínez Biel, un paisano meu de Xinzo de Limia que tiña fama de tolo, pero que non era máis que orixinal e extravagante, pregunteille polo seu pai, que bautizara os fillos con nomes wagnerianos, entre eles Parsifal e Lohengrin. Díxome que nunca lle perdoaría dúas cousas: unha, que non lle puxese Sigfrido, en vez de Fausto, e outra que á única muller da familia lle chamase Pepita, cando puido elixir os nomes de Cósima, Flosshilde e incluso Tristán e Isolda, este último todo xunto.

De Wagner explicoume que non lle gustaba porque era un caloteiro, é dicir, un individuo que pedía cartos e que logo nunca os devolvía. Tampouco lle facía graza que fose tan pequeno. Para o meu paisano, un cabaleiro non debía deixar pufos e, polo que respecta á estatura, a elegancia empezaba no metro setenta e cinco.

Nunca escoitei unha descualificación de Wagner tan arbitraria, a pesar de que este músico esperta aínda hoxe odios irracionais. Eu mesmo non sei como valoralo. En Berlín asistín un día a unha representación de O ouro do Rin que durou seis horas, e saín desconcertado. Onte, por sorpresa, vin na televisión unha película sobre Tannhäuser e quedei marabillado. Tanto que aínda que os Reis non me deixen nada o día 6, xa me dou por contento. O mesmo que se ao meu amigo Fausto lle puxesen o nome de Sigfrido.

 

Un soño (Carlos Casares, La Voz de Galicia, 22 de marzo de 2000) https://blogs.lavozdegalicia.es/amarxedotempo/2015/03/22/un-sono/

"No artigo de onte falei do valor das cousas, que moitas veces non se corresponde co seu valor real. A propósito disto, acórdome hoxe dun personaxe do que xa teño falado aquí outras veces, o doutor Fausto Martínez Biel, de Xinzo de Limia, irmán de Parsifal e Lohengrin, e de Pepita, que foi un señor interesante, aínda que con fama de tolo, algo excéntrico, con quen eu falaba sempre de boa gana. Chegamos a ser amigos, a pesar da diferenza de idade. Tiña un título falso de marqués, expedido por un garda municipal de Reus que presumía de ser descendente dos Trastámara. Na foto do diploma, o garda parecía un mariscal.

Daquela, Fausto era o único dentista que había na vila, ata que un ruso, amigo do meu pai, abriu consulta. Aquilo foi suficiente para que se enemistase cos da miña casa, con tan mala sorte que a única dor de moas que tiven na vida cadroume unha noite na que a única solución era o extravagante. Foi a miña nai comigo. Estivo exquisito.

Era un home elegante, con portes de gran cabaleiro e aqueles que non o coñecían ben non sabían que detrás do chalado que aparentaba ser había un home intelixente e bondadoso, moi amigo de facer favores. Con frecuencia, desconcertaba a todo o mundo coas súas rarezas, como lle sucedeu cunha prima miña, que tivo que acudir a el unha madrugada para que lle cortase unha hemorraxia. A pesar da hora, atendeuna con amabilidade, pero ao rematar díxolle que lle debía un millón de pesetas. Despois de discutir uns minutos, reclamándolle a miña prima seriedade, el respondeulle: “Débesme un millón de pesetas porque me interrompeches un soño que valía ese diñeiro. Pero non che vou cobrar nada”."

 Xente que se desafía (Carlos Casares, La Voz de Galicia,  6 de novembro de 2000) http://blogs.lavozdegalicia.es/amarxedotempo/2014/11/06/xente-que-se-desafia/

"Eu pensaba que iso dos desafíos a espada xa non existía, pero acabo de escoitar na radio que dous señores, ignoro se peruanos ou salvadoreños, queren dirimir un presunto conflito de honra por aquel procedemento, tan decimonónico. Digo presunto conflito porque xa se sabe que a honra, nestas cousas, non pinta absolutamente nada. É unha forma nobre e grandilocuente de nomear unha realidade que a maioría das veces non consiste máis que nun insulto, sen que a honra, que por outra parte eu creo que xa non existe (quero dicir que xa non existe entendida como a entenden estes homes), teña nada que ver con semellante banalidade. Dito de outro xeito, que hai dous señores dispostos a facer o tonto.

Se me lesen alá nos seus países, que non o farán, por suposto, atreveríame a darlles algún consello. Contaríalles dous casos, un deles o do meu amigo Fausto Martínez Biel, que un día se quixo bater a florete con outro amigo meu, Martín Parareda, e que pretendía que eu fose o seu padriño. Cando Fausto lle quixo notificar na Gran Taberna de Xinzo a decisión que acababa de tomar, o desafiado limitouse a dicirlle: “Eres un ganso”.

E xa non houbo desafío porque a solemnidade se fixo cachos ao bater contra o sentido común. Algo semellante ao que lle sucedeu a Prudencio Landín, de Pontevedra, que tamén foi retado un día por un poeta de quen dixera nun periódico que non lle gustaban nada os seus versos románticos. Chegados ao campo da honra, un dos padriños descubriu a unha paisana guichando desde detrás dun hórreo. Ao comunicarlle que tiña que marchar, a boa da muller limitouse a dicir: “Aconselle a eses señoritos que se deixen de liortas e que vaian tomar o sol”. Non lle fixeron caso, pero foi peor, porque cando ían empezar o drama, apareceu un can que os fixo fuxir os dous campo a través, tirando cada un o sable onde puido."

++++++++++++++++++++++++++

Agradecimientos a Miro Martínez Cerredelo, a Sr. Jáudenes (del COLEXIO OFICIAL DE DENTISTAS DE LA XI REXIÓN PONTEVEDRA E OURENSE), a Archivo Histórico Provincial de Lugo, a Ana Cabana, Lupe Martínez y a Julio Prada. 

Links:

-CABANA, A . (2013): "La derrota de lo épico". Valencia: PUV.

-SIMÓN LORDA, D. (2021) : "Médicos e guerrilla: Os sanitarios nas redes de apoio á resistencia antifranquista. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/medicos-e-guerrilla/20211213135307133984.html

-MARTINEZ CERREDELO, M. https://historiadexinzo.wordpress.com/ 

-GURRIARÁN, R. (1999): Florencio Delgado Gurriarán. Vida e obra dun poeta valdeorrés republicano e galeguista.  A Coruña: Ediciós Do Castro.

-PRADA, J. (2022): O Partido Galeguista en Valdeorras: as coordenadas da represión e o exilio.   Cadernos Ramón Piñeiro, XLV, 233-246.

- Concello de Lugo / Maria Jesus Souto Blanco.  A represión franquista e as súas zonas de penumbra. Vítimas confirmadas e posibles en Lugo ( 1936-1940). http://www.lugo.es/cs/represion/index.jsp [consultado 26 julio 2022].

lunes, 18 de julio de 2022

Memoria y stories del Dr. Celestino Poza Cobas (en el "Homenaxe nacional en San Simón ás vítimas do franquismo" , Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022)

El dr. Celestino Poza Cobas (con barba) al lado de otros presos en la isla de San Simón ( tomado de Pereira, 2004).



Llegando a isla de San Simón , en el "Homenaxe nacional en San Simón ás vitimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022. ( foto de Diario de Médico de Guardia)


En la isla de San Simón, en el "Homenaxe nacional en San Simón ás vitimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022. ( foto de Diario de Médico de Guardia)


Alguno de los integrantes de la redacción de "Diario de un médico de guardia", tuvimos la oportunidad de participar en el emotivo acto organizado el 17 de julio de 2022 desde la "Iniciativa Galega pola Memoria", para homenajear a los represaliad@s por la Dictadura franquista en la cárcel-isla de San Simón (en el fondo de la ría de Vigo (Pontevedra). Mas de 500 personas de 30 entidades de toda Galicia se juntaron en el "Homenaxe nacional en San Simón ás vitimas do franquismo", que este año se centró en el recuerdo y  homenaje a los guerriller@s que plantaron cara desde Galicia al régimen franquista. 

Durante toda la jornada se reivindicó el que San Simón sea considerado como un "espazo de memoria", en el que impere el respeto por lo acontecido en este centro de detención y prisión franquista entre os anos 1936 e 1943.

Disfrutamos e aprendimos mucho de la fantástica visita guiada a la isla de la mano del profesor y parlamentario autonómico galego Luis Bará. Bará, que tuvo un magnífico blog ("Non des a esquecemento" http://nondesaesquecemento.blogspot.com/ ) dedicado a la memoria de la Galicia represaliada y resistente, nos llevó por todos los rincones de la isla de San Simón, desgranando muchas stories de memoria y de reconocimiento/reparación a los cientos y cientos personas que allí sufrieron cárcel, tortura y muerte... 

Visita guiada por Luis Bará a la isla de San Simón en  "Homenaxe nacional en San Simón ás vitimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022.  ( foto de Diario de Médico de Guardia)


El médico de la larga barba: el Dr. Celestino Poza Cobas

Entre otras stories de las personas allí encarceladas y represaliadas, Luis Bará tuvo un recuerdo especial por el médico pontevedrés Celestino Poza Cobas (Pontevedra, 1868-1956), y mostró  a los asistentes al acto una foto-retrato del Dr. Poza.

Este galeno fue diputado por la Unión Republicana en las elecciones de 1936 y encarcelado en agosto de 1936. Sometido a consejo de guerra, fue condenado a prisión, y acaba encarcelado con uno de sus hijos (el también médico Celestino Poza Pastrana) en la Isla de San Simón. Allí recibió la noticia del fusilamiento de su otro hijo, Luis. Fue puesto en libertad en 1941. Su clínica y su casa fueron saqueadas y sus bienes incautados. Ya algunos datos -sobre este médico y otros médicos represaliados en Galicia en la G.Civil y posguerra- dimos en nuestro libro hace unos años (ver libro).

Celestino Poza Cobas (Pontevedra, 1868-1956) 

Luis Bará rercordando al dr. Poza y mostrando su foto en la visita guiada a la isla de San Simón, en  "Homenaxe nacional en San Simón ás vítimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022.  ( foto de Diario de Médico de Guardia)

Bará ya le dedicó en su blog una magnífica entrada al Dr. Poza... , y de esa entrada tomamos algunos párrafos:  (O HOME DA BARBA LONGA. http://nondesaesquecemento.blogspot.com/2016/04/o-home-da-barba-longa.html):

"...o ancián médico republicano, laico e masón, foi detido, encarcerado, torturado, trasladado a distintos cárceres da provincia. Tamén os seus fillos Luís e Tino foron detidos. E os automóbiles e o hospital saqueados e incautados.

O home da barba longa, o amigo dos pardais, foi trasladado á illa de San Simón. Compartiu os días do presidio co seu fillo Tino, médico coma el. Alí recibiron a noticia da condena a morte de Luís, fusilado na Caeira o 12 de novembro do 36. No mesmo mencer tenebroso no que foi fusilado José Adrio Barreiro, casado coa súa filla Aurora. Aquela noite, aquela madrugada infinda de dor e de insomnio, na illa de San Simón, o vello da barba longa e o seu fillo Tino e os amigos máis próximos compartiron as horas sen esperanza no pequeno cuarto do pabillón que ocupaban desde que se negaran a aceptar un lugar de privilexio nas oficinas do cárcere.

Mais houbo privilexios que si aceptaron. O de curar as feridas do corpo e da alma. O de coidar os enfermos. O de animar e consolar aos tristes e derrotados. O privilexio da dignidade, que nunca os abandonou, nin nos peores días daquel tempo infame, cando ían matando, un a un, os compañeiros de loita: Bóveda, Victor Casas, Caamaño, Abraham Zbarski, Telmo Bernárdez...

A dignidade que fixo estremecer a terra baixo os pés o día en que o vello da barba longa e o seu fillo Tino e Evaristo Mosquera e os evanxélicos de Marín se negaron a comungar, na cerimonia relixiosa do día do patrón da illa, o 28 de outubro de 1938. Diante das autoridades militares e relixiosas, naquel día de desfiles e discursos e banda de música, aqueles homes escribiron unha fermosa lección de dignidade e de coraxe. Porque estaban presos si, mais non estaban derrotados.

O home da barba longa, o amigo dos pardais, seguiu escribindo a súa historia de xenerosidade cando chegaron os vellos á illa, inzados de piollos e pulgas, esfameados, desorientados, enfermos e tristes. Foi daquela cando ordenou poñer ao lume grandes potas que empregaban nas cociñas e ferver nelas as roupas daqueles anciáns. E era unha imaxe de espanto a da masa branca de piollos que saian flotando á superficie...

Despois do cárcere, despois da morte que abateu a familia, despois da dor e do expolio, seguiu en pé, loitando sempre na mesma causa. E cando morreu, o 8 de agosto de 1956, aos 88 anos, o seu corpo foi soterrado no cemiterio civil de Pontevedra. E alí segue, faro de luz da Galiza resistente, da república laica e solidaria. Para sempre, Celestino Poza Cobas, o nome da dignidade humana" ( texto de  O HOME DA BARBA LONGA. http://nondesaesquecemento.blogspot.com/2016/04/o-home-da-barba-longa.html  [consultado 18 de julio de 2022])

.

 Parabéns à Iniciativa Galega pola Memoria.

https://www.facebook.com/igmemoria/

"Homenaxe nacional en San Simón ás vítimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022. ( foto de Diario de Médico de Guardia)

"Homenaxe nacional en San Simón ás vítimas do franquismo", Iniciativa Galega pola Memoria, 17 xullo 2022. ( foto de Diario de Médico de Guardia)



LINKS:
-PARDO, M. (2021).  'Dores', o documental que deita luz sobre a escuridade dos campos de concentración franquista en Galicia.  https://praza.gal/cultura/dores-o-documental-que-deita-luz-sobre-a-escuridade-dos-campos-de-concentracion-franquista-en-galicia?fbclid=IwAR2y7miwDn1tAbcEPtc3pqLxRorpldBDYDGGHv1D4NOiEYsQP0d3o1Oo88k




- BARÁ, L. (2017). "Non des a esquecemento"·. IEM - Institudo De Estudos Miñoráns. 
-"Aillados (A memoria dos presos de 1936 na Illa de San Simón)"
A.Caeiro, J.A. González y C.M. de Sáa. Ed. Ir Indo, 1995.


-CILIA TORNA (2022). Matías da Torre: “San Simón debe ser nomeada como illa da memoria”. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/matias-da-torre-san-simon-debe-ser-nomeada-como-illa-da-memoria/20220716080506147884.html

-CILIA TORNA (2022). A memoria enche San Simón para homenaxear a guerrilla galega. https://www.nosdiario.gal/articulo/memoria/memoria-enche-san-simon-homenaxear-guerrilla/20220717113612147906.html

-PEREIRA MARTÍNEZ, C. (2004): «A familia Poza: un exemplo de republicanismo e librepensamento
en Pontevedra», Anuario Brigantino, 2004, 27, pp. 265-312.