Mostrando entradas con la etiqueta Xosé Reigosa. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Xosé Reigosa. Mostrar todas las entradas

jueves, 5 de enero de 2012

"Entre Marbella e Torremolinos (Imaxes de manicomio)" . Mostra fotográfica sobre el Manicomio de Castro de Ribas de Lea (Lugo)


Tomado de http://www.josereigosa.blogspot.com/p/entre-marbella-e-torremolinos.html

Traemos al blog algunos enlaces y noticias de una interesante iniciativa y exposición que se está celebrando en Lugo. Se titula "Entre Marbella e Torremolinos (Imaxes de manicomio)".

------------------------------------------------------
Exposición: "Entre Marbella e Torremolinos (Imaxes de manicomio)"
Lugo, 28 diciembre 2011 — 29 febrero 2012
Descripción:
La muestra coincide con el cierre definitivo del Hospital Psiquiátrico San Rafael de Castro Riberas de Lea, en Castro de Rei (Lugo) inaugurado en 1953 y construido siguiendo el modelo del laberinto panóptico (la cadena perfecta), siendo el único edificio diseñado y construido en Galicia con la finalidad de atender a gente con enfermedades psiquiátricas. "Marbella" hace alusión al pabellón-solana de las mujeres y "Torremolinos" al pabellón-solana de los hombres.
Junto con la muestra fotográfica se proyecta un documental de 30 minutos de duración, video que se va a poder visualizar también en todos los museos dependientes del área de Cultura y Turismo de la Diputación de Lugo, siempre a las 17:00 horas y hasta la clausura de la exposición.
Asimismo, en el tiempo de apertura al público de esta exposición se va a desarrollar un amplio programa de actividades complementarias  con conferencias, mesas redondas, talleres y visitas guiadas con los que se pretende concienciar a las personas interesadas sobre la historia y lo “estigma” de estos enfermos, tantas veces aislados y de espaldas a la sociedad.
El jueves, 29 de diciembre, a partir de las 20:00 horas, en la misma Sala de Exposiciones del Pazo de San Marcos se va a desarrollar el nº 28 de la revista oral El pazo de las musas, número en la que va a intervenir también el fotógrafo Xosé Reigosa para mostrarnos fotografías del manicomio de Castro no incluidas en esta exposición.

Entre Marbella e Torremolinos (Imaxes de manicomio)
El enfermo mental estuvo "choído", en muchas situaciones en condiciones infrahumanas. en los primeros tiempos los tratamientos eran muy limitados. Se usaban medicamentos para tratar la enfermedad, se prestaban cuidados básicos de enfermería e higiene, al tiempo que se recurre la técnicas como laborterapia y se ponen los medios para ocupar el tiempo de estancia en la institución con salas de juego, lecturas...
No todo lo resuelven los tratamientos medicamentosos. Hay otros problemas importantes que atender, entre ellos lo de la comunicación de la institución y de los enfermos con el mundo exterior, con la familia y con la sociedad... una de las grandes preocupaciones del primero director de San Rafael, el doctor Ángel Usero Tiscar.
El principal problema (el estigma) del enfermo mental es el aislamento, la incomprensión y el rechazo social. Avanzamos más en medicación que en aceptación social pero hay que pensar que al final del camino, que tras las puertas y ventanas del manicomio está la sociedad, estamos todos nosotros, y a todos nosotros compete borrar ese estigma.

Xosé Reigosa Piñeiroa
Nace en San Cosme de Barreiros. Vive en Lugo desde 1981. A los 25 años tomó contacto con la fotografía a través de un libro que le prestó un amigo. ES totalmente autodidacta, aunque asistió a talleres y cursos con fotógrafos importantes siempre que tuvo ocasión. Realizó alrededor de 50 exposiciones entre individuales y colectivas. Consiguió algún premios en concursos fotográficos, pero desde hace muchos años no participa en ninguno. Colaboró en varias publicaciones. Le gusta tratar los temas en donde intervenga el ser humano: retrato, desnudo, escenificaciones, etc. Imparte cursillos, talleres y charlas sobre tema fotográfico. Actualmente su trabajo  “A Muralla cohabitada” después de un año todavía permanece colgada en las oficinas del Ayuntamiento (Seminario Menor) y próximamente va a ser publicada en formato libro.
En 2011 también expuso simultáneamente en tres salas de Buenos Aires (Argentina) y el próximo 9 de enero se inaugura en Montevideo una muestra con obras sus perteneciente el proyecto “Universos cohabitados nos camiños de Santiago”, alguna en gran tamaño (2x3 metros). Una obra suya también forma parte de la muestra “Andante” organizada por Ramón Alvarez y que recurre varios espacios de Galicia. Su último trabajo “Entre Marbella e Torremolinos (Imaxes de manicomio)”, que se compone de 30 fotografías y un documental de 30 minutos puede verse hasta el final de Febrero en la sala de la Diputación. Alguna publicación: Cuatro x Veinte. Cuatro Autores (1988), 40 años de fotografía en Lugo (1998), Portadas de la publicación mensual “Entremuros” de la que se editaron 43 números (2001/2005), Catálogo de la exposición, 12345 (2010) y Guía de Arquitectura de Lugo (2011).


Actividades Complementarias.
  • Miércoles 28 de diciembre, a las 19:00 h.: Inauguración exposición
  • Jueves 29 de diciembre, a las 20:00 h.: Intervención de Xosé Reigosa en la revista oral "O pazo das musas"
  • Jueves 12 de enero, a las 20:00 h.: Dr. Gonzalo Paz Doel. Charla: “Arte e psiquiatría”. Presenta Encarna Lago
  • Miércoles 18 de enero, a las 19:00 h.: Visita guiada
  • Jueves 19 de enero, a las 20:00 h.: Manuel Fernández Prado, (Presidente de ALUMBRE y Vicepresidente de FEAFES-Galicia). Charla: "El movimiento asociativo y la enfermedad mental en Lugo"
  • Jueves 26 de enero, a las 20:00 h.: Película sobre tema psiquiátrico, en colaboración con Clube Cultural Valle-Inclán. (LT 22 Radio lana Colifata)
  • Jueves 2 de febrero, a las 20:00 h.: Dr. Luis Vila Pillado. Charla: “A loucura no cine”
  • Sábado 4 de febrero, de 12:00 a 14:00 h.: Obradoiro a cargo de Xosé Reigosa
  • Jueves 9 de febrero, a las 20:00 h.: Dra. Ana López Creciente, Directora San Rafael. Charla: “O manicomio de Castro”
  • Jueves 16 de febrero, a las 20:00 h.: Dr. Victor Rodríguez Perez. Charla: “A historia da psiquiatría”
Esta exposición y las actividades complementarias programadas no son más que la llave de apertura de una serie de propuestas de un amplio proyecto artístico que pretende la apertura simbólica definitiva del espacio manicomio (encierro) al espacio de creación (libertad).
Colaboran: Alumbre y Clube Cultural Valle-Inclán
----------------
Texto "DESMONTANDO A BENTHAM"  tomado de  http://www.museolugo.org/documentos.asp?mat=28&id=1648

    • DESMONTANDO A BENTHAM
    • Agora, 26 anos despois do inicio oficial da desinstitucionalización psiquiátrica, o fotógrafo Xosé Reigosa inicia o proxecto de desmontar a Bentham no Hospital Psiquiátrico de San Rafael de Castro. Darlle luz á tolemia á traves da arte, humanizar aos esquecidos, empregar os espazos para a expresión e non para a represión. Desmontar a Bentham non é coller cela por cela, como cubos de tetris, e colocalas fisicamente noutro lugar. É deixar de agochar ao tolo, recuperalo para con nós, incluso animalo a conducir (de novo). Os internos de Castro xa o sabían. Tamén o sabían os coidadores de San Rafael e os veciños de Castro, eran os seus tolos, “os tolos de Castro”. Fuxían do panóptico, estrada abaixo, con permiso ou sen el, retaban a un axuste de contas a Bentham con cada un dos seus achegamentos á vila. Imaxe clásica chairega, a de pasar no coche e velos pola estrada, saudando, marcando o camiño de onde realmente quixeron estar: onde a xente, encarando a estigmatización e a marca a ferro das celas marxinadoras. Á volta, só os coidadores os atendían no seu retorno ao esquecemento, ao único lugar onde moitos internos tiñan repouso. Esa relación entre internos, coidadores e a vila foi a aplicación do proceso de desinstitucionalización psiquiátrica, feito informal e popular, comunitario e ate integrador nalgún momento. Castro e a súa xente chegou a comprender e incluir a estas persoas mellor que calquera psiquiatra lobotomizador doutro tempo, mellor que as familias que alí os deixaban esquecidos e estigmatizados, trocándoos por un incómodo silencio.
    • Baixo o título “Entre Marbella e Torremolinos. [Imaxes de Manicomio]” Xosé Reigosa mostra ao detalle a simboloxía da deseperación, do esquecemento e do afastamento. Entre a salas de descanso, denominadas aceda e cínicamente “Marbella” a das mulleres e “Torremolinos” a dos homes, os internos pasean perdidos no labirinto da mente humana e perdidos no labirinto do panóptico de Castro. Como Teseo, viaxan polos corredores e as estancias franqueados polas interminables pasaxes garabateadas nas paredes, mostra da desesperanza. As fiestras poderían ser os ollos ao exterior, se non fose que o lousado do edificio tapa o ceo; pecha paxaros e pantasmas, deixándoos sen saída. A viaxe continúa entre aposentos húmidos e minúsculos nos que, dalgún xeito, se tenta ao descanso entre os restos da vida anterior fóra do labirinto/panóptico. Na sala de xogos un mural escenifica unha praia sen atinar no obxectivo do desafogo. É máis, afianza o desalento mostrado por un boneco vestido de lá, que vencido e sentado repousa no alféizar coa cabeza agachada de costas a luz. Nesta odisea, os internos van na procura da corda de Ariadna, que lles indique o camiño á liberdade, sair de si mesmos e do panóptico; desfacer o camiño andado no maldito labirinto. Deixar o medo pechado para sempre, deixalo portas adentro dos muros do panóptico e guindar a chave ao Lea. 
    • No 1885 publícase o “Real Decreto para la Observación e Internamiento de Dementes”; nel establécese que os concellos e as deputacións deberán habilitar espazos para a atención e observación de enfermos mentais antes do seu recluimento manicomial (pasando a ser reclusos). No mes de xullo, a mitra compostelán e un par de socios acaudalados abren o Manicomio de Conxo. Décadas despois, tras negociación das deputacións galegas, a Conxo vaise derivar o internamento de case todos os enfermos mentais de Galicia, nunhas condicións ínfimas (taxas de mortandade do 38 %). Este escuro período vén marcado tamén polas contínuas denuncias da situación dos grandes especialistas galegos da época. Encargados da institución como Lois Asorey ou Ramón Rodríguez Somoza, entre outros, que procuran a mellora, humanización e reforma da asistencia ás persoas enfermas alí recluidas; cun enfrontamento contínuo co patronato propietario do xa denominado Sanatorio de Conxo (a Igrexa). En Lugo, a beneficiencia provincial confinaría algúns dos seus pacientes o sanatorio do doutor Ricardo Núñez, en Vilapedre (Sarria), dende o 1910 ao 1951, doutor cunha visión oposta á dos donos de Conxo basada na inclusión social dos enfermos. 
    • Castro proxéctase despois da Guerra Civil, no 1943 e faise real no 1954. Xestionado pola Beneficencia da Deputación Provincial de Lugo, é o segundo grande centro de reclusión para enfermos mentais en Galicia. Logo dos intentos dos doutores progresistas republicanos, dende o triunfo do Alzamiento Nacional, o panóptico como idea, outra vez, manda. A frase sempre é a mesma “Ti non es ben, vas ir parar a (Castro-Conxo-Rebullón dende 1975 en Vigo)” de novo esclusión, vixilancia e agocho. Polas terras de Sarria dicían do doutor Ricardo Núñez, “non sei quen está máis tolo, se Don Ricardo ou o tolo que conduce o coche” cando pasaba diante os veciños con un dos seus pacientes manexando o vehículo xa que el non sabía conducir.
    • En 1985 apróbase o “Informe de la Comisión Ministerial para la Reforma Psiquiátrica”. Supón a o inicio da regulación da desinstitucionalización psiquiátrica; o abandoo dos manicomios. Procúrase iniciar un proceso de reforma para reintegrar a estas persoas e o tratamento das súas doenzas na sociedade e non nun edificio illado, agochado e vixiado. Ponse o primeiro grao para rematar unha viaxe de 100 anos pola tolemia, por antebrazos con nº de serie tatuados, de morte, frío e medo. Unha viaxe na que só un conxunto de especialistas nos anos 1920/30 (serían condeados logo ao autoexilio pola Dictadura de Franco) tentarían desmontar o panóptico de Bentham; desmontalo como idea e concepto: rexeitar o medo como fundamento. No 1985 retomamos a viaxe daqueles doutores republicanos e a de Ricardo Núñez. No sanatorio de Vilapedre, o artista sarriao Rubén Santiago situou a instalación “8888 octillones” no ano 1999, o que serviu de despedida social ao antigo sanatorio do Dr. Ricardo Núñez, antes de reconstruirse en hotel. As esculturas eran monstros, probablemente os monstros que con agarimo o doutor tentaba estirpar dos seus pacientes;. foi o inicio de 26 anos cun mesmo cometido: desmontar a Bentham. 
    • Dende a Rede Museística Provincial convidámolos a participar neste proceso a través da mostra do traballo fotográfico de Xosé Reigosa e do conxunto de actividades complementarias programadas. Desta maneira, vostede poderá ser parte activa neste proxecto de intervir, humanizar, socializar… o Sanatorio San Rafael de Castro, iniciativa que vai ter continuidade con outras propostas artísticas, que anunciaremos en pouco tempo e que procuran a apertura simbólica definitiva do espazo manicomio (encerro) ao espazo de creación (liberdade) Texto "DESMONTANDO A BENTHAM"  tomado de  http://www.museolugo.org/documentos.asp?mat=28&id=1648 .

  --------------------------------------------------

Hospital Psiquiátrico de Castro de Ribas de Lea (Lugo). Tomado de www.lavoz.es

Inaugurada na sala de exposicións da Deputación a mostra fotográfica de Xosé Reigosa sobre o Psiquiátrico de Castro

A exposición “Entre Marbella e Torremolinos” recolle as fotografías feitas no hospital psiquiátrico de Castro no que “Marbella” fai alusión ao pavillón-solaina das mulleres e “Torremolinos” ao pavillón-solaina dos homes
A sala de exposicións da Deputación de Lugo acolle desde onte a mostra fotográfica de Xosé Reigosa “Entre Marbella e Torremolinos”, que recolle as fotografías feitas no hospital psiquiátrico de Castro no que “Marbella” fai alusión ao pavillón-solaina das mulleres e “Torremolinos” ao pavillón-solaina dos homes. Esta mostra foi inaugurada hoxe polo vicepresidente da Deputación de Lugo, o nacionalista Antonio Veiga, a directora do Museo de Lugo, Aurelia Balseiro, a comisaria da exposición e xerente da Rede Museística Provincial de Lugo, Encarna Lago e o autor das fotografías, Xosé Reigosa, e poderá ser visitada até o vindeiro 29 de febreiro. Tamén se achegou á inauguración desta exposición o deputado provincial e ex alcalde de Castro de Rei, Juan José Díaz Valiño.
A mostra coincide co peche definitivo do Hospital Psiquiátrico San Rafael de Castro Ribeiras de Lea, en Castro de Rei (Lugo) inaugurado en 1953 e construído seguindo o modelo do labirinto panóptico (a cadea perfecta), sendo o único edificio deseñado e construído en Galicia coa finalidade de atender a doentes con enfermidades psiquiátricas. “Marbella” fai alusión ao pavillón-solaina das mulleres e “Torremolinos” ao pavillón-solaina dos homes.
Na súa intervención, Antonio Veiga afirmou que “esta mostra permítenos reflexionar sobre moitas partes da nosa vida e da nosa historia que algúns se empeñan en ocultar e recluír da memoria, como nun principio estaban pensados estes centros de internamento psiquiátrico, manicomios, para recluír ás persoas”. Veiga tamén lembrou a “unha persoa que pasou máis de 40 anos entre esas paredes de Castro, como foi un veciño noso (en alusión tamén ao proceder mariñán de Xosé Reigosa), Antón Moreda, quen historicamente participou na fundación das Mocidades Galeguistas”.
Xunto coa mostra fotográfica proxéctase un documental de 30 minutos de duración, vídeo que se vai poder visualizar tamén en todos os museos dependentes da área de Cultura e Turismo da Deputación de Lugo, sempre ás 17:00 horas e até a clausura da exposición. Baixo o título “Entre Marbella e Torremolinos: Imaxes de Manicomio” Xosé Reigosa mostra ao detalle a simboloxía da desesperación, do esquecemento e do afastamento. Entre a salas de descanso, denominadas aceda e cinicamente “Marbella” a das mulleres e “Torremolinos” a dos homes, os internos pasean perdidos no labirinto da mente humana e perdidos no labirinto do panóptico de Castro. Como Teseo, viaxan polos corredores e as estancias franqueados polas interminables pasaxes bosquexadas  nas paredes, mostra da desesperanza. As fiestras poderían ser os ollos ao exterior, se non fose que o lousado do edificio tapa o ceo; pecha paxaros e pantasmas, deixándoos sen saída. A viaxe continúa entre apousentos húmidos e minúsculos nos que, dalgún xeito, se tenta ao descanso entre os restos da vida anterior fóra do labirinto/panóptico. Na sala de xogos un mural escenifica unha praia sen atinar no obxectivo do desafogo. É máis, afianza o desalento mostrado por un boneco vestido de lá, que vencido e sentado repousa no alféizar coa cabeza agachada de costas a luz. Nesta odisea, os internos van na procura da corda de Ariadna, que lles indique o camiño á liberdade, saír de si mesmos e do panóptico; desfacer o camiño andado no maldito labirinto. Deixar o medo pechado para sempre, deixalo portas a dentro dos muros do panóptico e guindar a chave ao Lea.
Do mesmo xeito, no tempo de apertura ao público desta exposición vaise desenvolver un amplo programa de actividades complementarias con conferencias, mesas redondas, obradoiros e visitas guiadas cos que se pretende concienciar ás persoas interesadas sobre a historia e o “estigma” destes enfermos, tantas veces illados e de costas á sociedade.
Este xoves, a partir das 20:00 horas, na mesma Sala de Exposicións do Pazo de San Marcos vaise desenvolver o nº 28 da revista oral O pazo das musas, número na que vai intervir tamén o fotógrafo Xosé Reigosa para amosarnos fotografías do manicomio de Castro non incluídas nesta exposición.

Tomado de http://www.josereigosa.blogspot.com/p/entre-marbella-e-torremolinos.html